Varant Nedir? Yatırımı Nasıl Yapılır?


90 paylaşım
  Tuğba Nur Doğan

Hisse senetleri gibi yüksek getiri sağlayan varantlar, yatırımcılar arasında riski yüksek olan araç olarak bilinmektedir. Bunun nedeni piyasalarda yaşanan fiyat hareketleri nedeni ile yatırılan tüm paranın kaybedilme ihtimalinin olmasıdır. Bu yüzden varant yatırımı yaparak para kazanmak için yatırım aracı hakkında iyi bir araştırma yapmanız gerekiyor. Böylelikle kısa zamanda birikimlerinizi ciddi anlamda katlayabilirsiniz. Bunun için seans içinde yaşanacak olan değişmeleri doğru bir şekilde tahmin etmeniz gerekir. Çünkü piyasalarda doğru fiyat varsayımlarında bulunduğunuz zamanlarda hedeflerinize ulaşabilir, başarı yakalayabilirsiniz.

İNTERNETTEN 5/24 KARLI YATIRIM SIRRINI KEŞFEDİN!
BİLGİ ALMAK İÇİN TIKLAYIN.

Alternatif yatırım aracı olan varantlarda belirli bir vade süresi ve kullanım fiyatı vardır. Alım – satımlar bu aralıklarda dayanak varlıklar üzerinden gerçekleştirilmektedir. Fiziken bu araçlara sahip olmadan sadece fiyat farkları üzerinde meydana gelen değişmelerden kazanç ya da kayıp sağlanmaktadır. Başarılı olmak için dayanak varlıkların fiyat hareketlerinin belirlenmesi son derece önemlidir. Çünkü yatırımlar doğru noktalardan yapılarak, hedeflenen miktarlar kazanılabilmektedir. Özellikle vade sonu yakın olan varantlar daha az risk içermektedir. Çeşitlilik konusunda oldukça geniş yelpazeye sahip olan enstrümanda istediğiniz varlığı yatırım yapabilir, kaldıraç oranlarından yararlanarak birikimlerinizden güzel miktarda ek getirilere sahip olabilirsiniz.

Şimdi; varant nedir, yatırımı nasıl yapılır, riskleri nelerdir ve daha birçok konuda fayda sağlamasını düşündüğüm bilgileri soru – cevap şeklinde paylaşmak istiyorum:

Varant Nedir?

Varant Nedir?Türev araçlar gibi belli bir vade süresi içinde ve belirli kullanım fiyatı üzerinden alım – satımı yapma hakkı veren ürünlere varant denir. Varantlarda ya dayanak varlıkların paylarına ya da pay endekslerine yatırım yapabilirsiniz. Özellikle yüksek getiri elde etmek istiyorsanız, bu araçlar iyi bir alternatiftir. Çünkü kaldıraçlı işlem yapılabilmektedir. Böylelikle hem yükselen hem de düşen piyasalarda katbekat kazancın miktarı arttırılabilmektedir. Fakat bu anlamda varantların işleyişi hakkında bilgi sahibi olmalısınız. Bunun sebebi zararların bilgi ve deneyim eksikliğinden kaynaklanmasıdır. Bu yüzden yatırdığınız miktar kaybetmeyi göze aldığınız kadar olmalıdır. Çünkü bu araçlarda en fazla ödediğiniz komisyon ücreti ve yatırdığınız teminat bedeli kadar kayıpla karşılaşırsınız.

Varantlardaki alım – satım mantığı diğer yatırım araçları ile aynıdır. Para kazanmak için satış fiyatının alımdan daha yüksek olması gerekir. Bu nedenle vade sonunda değer artışı yaşayacak varant varlığını portföyünüze eklemelisiniz. Böylece düşük fiyattan alım, yüksek fiyattan satış yaparak beklentinizi karşılamış olursunuz. Bu anlamda bilhassa aşağıda değineceğim hususları dikkate almanızı tavsiye ederim.

Varant Dayanak Varlıkları Nelerdir?

Varant Dayanak Varlıkları Nelerdir?Varantların dayanak varlıklarını endeks ve pay varantı olmak üzere iki ayrı gruba ayırabiliriz. Endeks grubunda yer alan varantların değeri endekslerin performansına bağlı olarak değişir. Ülkemiz yatırımcıları daha çok BIST 30 endeksi üzerinden alım – satım yapmaktadır. Bunun dışında S&P 500, DAX 30, Dow Jones 100, Nasdaq 100, FTSE 100, Nikkei 225 gibi yabancı endekslere olan ilgide yoğundur.

Pay varantları ise BIST 30 endeksi içerinde yer alan ürünlerin ayrı ayrı paylara ayrılmış şekliyle yapılan yatırımdır. Burada büyük paylar üzerinden işlem yapılır. Payların arasında kullanın fiyatları ve vade süreleri değişkenlik gösterebilmektedir. Yüksek işlem hacmine sahip olan pay varantları genellikle bankaların hisselerinden oluşmaktadır. Garanti, Halkbank, Akbank’ı örnek olarak gösterebiliriz. Bu paylar piyasada işlem kodu (GARAN, HALKB, AKBNK) üzerinden alınıp satılırlar. Bunların dışında EREGL, ISCTR, KCHOL, THYAO, SAHOL kodu altında işlem gören varantlara da talep çoktur.

Varant Çeşitleri Nedir?

Varant Çeşitleri Nedir?Varantların dayanak varlıkları çeşitli olduğu gibi kendi aralarında da farklı türlere sahiptir. Bunları da turbo, yurt dışı endeks ve yayılma olarak 3 ana gruba ayırabiliriz. Turbo varantlar, dünyanın ve sektörün önde gelen Apple, Google gibi şirketlerin hisse senetlerini kapsamaktadır. Hisse senedi yatırımı dışında varant olarak bu araçlara yatırım yapabilirsiniz. Burada bariyer kavramına dikkat etmelisiniz. Çünkü dayanak olarak seçilen varlığın fiyat seviyesinin bariyerle eş değer olması veya bunu aşması zarar edildiği anlamına gelmektedir. Küçük miktarda yatırım yapıldığı için Google, Apple gibi hisse senetleri tercih edilse de varant olarak yatırım yapmak pek de tercih edilmemektedir.

Yurt dışı endeks varantları ise ülkelerde işlem gören performansı yüksek olan hisselerin değerini ölçmeye yarayan endeksler üzerinden gerçekleştirilmektedir. Dax 30, FTSE 100, Nasdaq 100 gibi endekslere olan talep fazladır. Bu konuda yurt dışı piyasaları açık olsa dahi Borsa İstanbul’un açık olmaması nedeni ile işleme müdahale edemediğiniz için riske maruz kalabilirsiniz. Yayılma varantları ise aynı dayanak varlık grubunda olan farklı iki araca yatırım yapılması anlamına gelir. Bu daha çok portföyü çeşitlendirmek, riski azaltmak için tercih edilen bir türdür. Diğer türlere göre daha az miktarda yatırım yapılabilmektedir. Buna bağlı olarak getiri miktarı da düşmektedir.

Varant Yatırımı Yapmak için Ne Gerekir?

Varant Yatırımı Yapmak için Ne Gerekir?Varant yatırımı yapmak, yüksek getiri elde etmek istiyorsanız borsa piyasasını tercih etmeniz gerekiyor. Bu anlamda yatırım hesabı olan gerçek borsa hesabı açtırmalısınız. Borsa yatırım hesabı nasıl açılır detaylı olarak buradan öğrenebilirsiniz. Aracı kurumları vasıtasıyla borsa hesabı açtırabilirsiniz. Bunun için öncelikle kendinize yasal bir aracı kurumu seçmelisiniz. Ardından kurum ile irtibat haline geçerek hesabın açılması için gereken belgeleri öğrenmelisiniz. Genellikle ikametgah adresi ve nüfus cüzdanının fotokopisi istenmektedir. Yine de kurumlar arası farklılıklar olabilmektedir. İstenen belgeleri kuruma iletmeniz dahilinde kısa sürede hesabınız aktive edilir. Böylece açılan hesabınıza para yatırarak işlemlerinizi yürütmeye başlayabilirsiniz. Bu konuda hangi türde varanta yatırım yapacaksanız aracı kurumunuzun o türde işlem yaptırmaya yetkisi olması gerektiği hususunu seçim yaparken göz ardı etmemenizi öneririm.

Varant Alım – Satımı Nasıl Yapılır?

Varant Alım – Satımı Nasıl Yapılır?Varant alım – satımlarının borsada yapılan işlemlerden farkı yoktur. Fiyatının yükseleceğini öngördüğünüz araca alım emri vererek portföyünüze eklersiniz. Bu kapsamda ister vade sonunu bekleyebilirsiniz, isterseniz de vade bitimi dolmadan satış işleminizi gerçekleştirebilirsiniz. İşlemler borsa işlem saatleri içerisinde, sürekli müzayede bölümünde gerçekleştirilmektedir. İşlemin sonlandırılması sonucunda ödemeler, Takas günü ertesinde (T+1 gün) aralıklı olarak yapılır. Bu kapsamda hedeflediğiniz miktarda kazanç sağlamak için varant fiyatlarını etkileyen faktörlerini bilmeniz ve takip etmeniz doğru karar vermeniz açısından oldukça önemli olduğunu bilmelisiniz.

Varant Değeri Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Varant Değeri Nedir, Nasıl Hesaplanır?Varant değeri içsel ve zaman değerine bakılarak hesaplanmaktadır. Varantın içsel değeri ile kullanım fiyatı arasındaki fark zaman değerini bulmaya yarar. Bu değer vade sonuna kadar ödenmesi gereken karşılıktır. Vade süresinin uzun olması varantın değerini arttırmaktadır. Böylelikle varantın vade tarihi dolana kadar fiyatında meydana gelen değişmeler olumlu bir şekilde artabilir. İçsel değer ise dayanak varlığın kar ve zarar hesaplamasında kullanılır. Esas olarak spot piyasa fiyatı üzerinden hesaplamalar yapılır. Kar – zarar ilişkisine bakacak olursak;

Eğer dayanak varlığın fiyatı kullanım fiyatından düşük ise alım yönündeki varantlar kar yönündedir. Aksi durumda ise zarardadır. Satış varantlarında ise kar zarar hesaplamasında kullanım fiyatının spot fiyatın üzerinde olması gerekir. Bu kar edildiği anlamına gelmektedir. Eşit olduğu durumlarda fiyat başabaş noktasında kabul edilir. Bu durumda ne kar ne de zarar edilmektedir.

Varant Değerlerine Etki Eden Faktörler Nelerdir?

Varant Değerlerine Etki Eden Faktörler Nelerdir?Varantların değerlerinde yaşanan değişmeler; dayanak varlığın spot fiyatı, oynaklık, faiz seviyesi, kullanım fiyatı, vadeye kalan gün ve temettü miktarı olmak üzere başlıca 6 faktörden etkilenmektedir. Birikimlerinizi varantlar üzerinden değerlendirmek istiyorsanız, muhakkak ki bu unsurları bilmelisiniz. Böylelikle fiyatlarda yaşanacak olan değişmeleri yorumlayabilirsiniz. Şimdi, kısaca bu faktörleri ele alalım:

Dayanak Varlık Spot Fiyatı

Varant fiyatını etkileyen en temel faktördür. Spot fiyatlarda yaşanan değişmelerin ana sebebi bu unsura bağlıdır. Bu nedenle piyasanın eğimini belirlemek için sürekli olarak etkili bir takip yapmak gerekir.

Oynaklık

Oynaklık piyasada alı – satımlar yüksek miktarlarda gerçekleştiği zamanlarda ortaya çıkan standart risk ölçüm göstergesidir. Bu durumda oynaklığın fazla olması dayanak varlıkların değerini arttıracağı gibi risk faktörlerini de arttıracaktır. Aynı zamanda fiyatların da artmasına neden olan bir faktördür.

Faiz Seviyesi

Faiz oranları biliyorsunuz ki bazı yatırım araçları üzerinde olumlu bazılarında ise olumsuz yönde etki eder. Varant ve faiz seviyeleri arasındaki ilişki doğru orantıdadır. Yani, faiz oranlarının artması varantların değerini olumlu yönde etkilemektedir. Bu nedenle özellikle ekonomiye güven duyulduğu sıralarda varant yatırımı yapmayı tercih edebilirsiniz.

Kullanım Fiyatı

Kullanım fiyatı varantların değerinin belirlenmesin kullanılır. Alım – satım arasındaki fiyat farkı ne kadar yüksekse varantın değeri de o kadar yüksek olacaktır. Aynı şekilde bu farkın çok olması riskleri de arttıracaktır.

Vadeye Kalan Gün

Vadeye kalan gün de fiyatlar üzerinde oldukça etkilidir. Bu sürenin uzun tutulması varantların değerinin yükselebileceği beklentisini arttırdığı, bundan dolayı taleplerinde arttığı için değer yüksek olacaktır. Fakat bu hepsi için aynı değildir. Çünkü fiyatta kırılmalar yaşanabilir. Bu nedenle her türlü etkiyi etkili bir şekilde kontrol altında tutmalısınız.

Temettü Miktarı

Hisse senetleri üzerinden yapılan varant yatırımlarında dikkate alınması gereken bir konudur. Biliyorsunuz ki senetlerde temettü dağıtımı yapılmaktadır. Bu nedenle varant işlemlerinde de aynı durum söz konusudur. Fakat temettüsüz olarak da varant yatırımı yapılabilmektedir.

Varant Fiyatını Etkileyen Dinamik Faktörler Nelerdir?

Varant Fiyatını Etkileyen Dinamik Faktörler Nelerdir?Bu altı faktörün dışında fiyatları etkileyen dinamik faktörler bulunmaktadır. Bunlar; gama, delta, vega, teta, omega, rho olmak üzere altı tanedir. Kısaca bunlara değinmek istiyorum. Dayanak varlıklarının fiyat varlıklarına olan karşı hassasiyeti delta göstergesi ile ölçülmektedir. Alım varantları bu göstergeye göre beklentiyi karşılamak amacı ile 0 ile 1 değeri arasında olmalıdır. Satışta ise – 1 ile 0 arasında değerde olması hedeflenilen miktarda kazanç sağlanacağına işaret etmektedir. Dayanak varlığın değerinde yaşanacak olan 1 birimlik yükseliş veya düşüş delta değerini etkileyecektir. Bu nedenle yatırım yaptığınız süre boyunca bu değeri belirlemelisiniz.

Gama, doğrudan delta ile ilişkilidir. Deltanın dayanak varlıkları arasındaki performans ölçümünü yapmaktadır. Böylece gama değerinin yüksek olması, duyarlılığı yükselteceği gibi fiyatlara da olumlu yönde yansıyacaktır. Vega da oynaklık, dayanak varlıkların fiyatlarında yaşanan dalgalanmaların varantlar üzerinde bırakacağı etkiyi belirlemek amacıyla kullanılan göstergedir. Teta ise zaman kavramını yüzdelik dilimde ele alır. Böylelikle elde edilen parametreler sonucu hangi zaman aralıklarında yatırım yapılacağı konusunda bilgi sahibi olunur.

Omega değişkeni de teta ile bağlantılıdır. Dayanak varlıkların fiyatlarındaki yüzdese değişimleri hesaplamak amacıyla kullanılır. Özellikle kaldırç oranları kullanıldığında omega ölçümü yapılır. Rho ise faiz oranlarındaki değişimlerin dayanak varlıklarının değerini ne şekilde etkileyeceğini belirlemek için hesaba katılır. Örneğin, oranlarda 0.10’luk bir artış varantın değerini 0.1 birim değerinde arttıracaktır.

Varantlar Nasıl İşlem Görür?

Varantlar Nasıl İşlem Görür?Varantlar kodlar şeklinde Borsa İstanbul’un belirlemiş olduğu vakit aralıklarında işlem görmektedir. Bu anlamda kodların ne anlam ifade ettiği bilinmesi gerekir. Toplam 5 harften oluşan koda bakarak varantın alım mı yoksa satım mı olduğunu anlayabilirsiniz. Bunu örnek üzerinden açıklamak istiyorum. “ISCTR” kodu satım varantıdır. Bunu anlamak için koddaki son iki harfe “TR” bakılır. Eğer burada yer alan harfler alfabenin ilk yarısında ise alım diğer yarısında ise varantın satış yönünde işlem gördüğü anlaşılmaktadır. Bunun dışında her varant ayırt edilebilmesi için farklı koda sahiptir. Örneğin, dolar yönünde işlem yapılacağında “US” kodu baz alınmaktadır. İstediğiniz aracın kodunu öğrenerek işlem platformu üzerinden alım – satım emri verebilir, işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz.

Varant Çarpanı Nedir?

Varant Çarpanı Nedir?Varantların fiyatı oluşumunun belirlenmesinde biliyorsunuz ki dayanak varlığın ve kullanım fiyatı arasındaki farka bakılır. Aynı zamanda tam olarak hesaplanması için vade aralığı da toplam olarak hesaba katılır. Bunlar belirlenerek yatırımın hedefe yönelik fiyat aralığında olup olmayacağı belirlenir. Aynı şekilde bunun için varant çarpanı terimi de önemlidir. Varant çarpanı, fiyat oluşumunu belirlemede kullanılan formül sonucunda çıkan değer ile çarpımından çıkan sonucu ifade etmektir. Örnek üzerinden açıklamak gerekirse;

Dayanak varlık ve kullanım fiyatı arasındaki farkın 0.50 olduğunu düşünelim. Varant çarpanının ise 0.75 olduğunu varsayalım. Bu işlemde vade gününü hesaba katmazsak eğer (0.50*0.75= 3,75) varantın asıl değeri 3.75 olarak bulunur. Bu sonuca vade süresi eklenmelidir. Fakat bu işlem güncel değer üzerinden yapılmalıdır. Böylece çıkan sonuca bakarak hangi yönde işlem yapmanız gerektiğine karar verebilirsiniz.

Varant Yatırımındaki Riskler Nelerdir?

Varant Yatırımındaki Riskler Nelerdir?Varant yatırımındaki en belirgin risk kaldıraç oranlarının kullanım miktarıdır. Oranların yüksek miktarda kullanılması yüksek getiri elde edilmesini mümkün kıldığı gibi riskleri de yüksek kılar. Bu nedenle zararla karşılaşılma tehlikesi fazladır. Bu anlamda öncelikli olarak kaldıraç nedir, nasıl kullanılır bilmelisiniz. (Detayları öğrenmek için tıklayın.Deneyim kazanmalısınız. Kaldıraç dışında vade sürelerinin sınırlı olması da diğer bir risktir. Aynı şekilde fiyatların anlık olarak değişmesi, özellikle bu durumu öngöremeyen, değişen değerlerin yorumunu yapamayan acemi yatırımcılar için tehlike arz etmektedir. Bunlar varant işlemlerinde karşılaşılabilecek risklerdir. Bunların dışında dikkat etmeniz gereken diğer husus ise ihraççının risk yönetimi adı altında yayınladığı izahnamede yer alan şartlardır. Yatırım yapmadan önce bu şartları incelemelisiniz. Böylece olası tehlikeleri önceden önlemiş olursunuz.

Varantların Özellikleri Nelerdir?

Varantların Özellikleri Nelerdir?Varantlar borsaya kote olarak işlem görürler. Fakat işlemler serbest marjda yapılır. Bu konuda borsanın avantajlı işlem özelliği olan açığa satış varantlar üzerinde uygulanmadığını bilmelisiniz. Çünkü varantlar yükümlülük vermemektedir. Sadece alım – satım hakkı vermektedir. Bu nedenle ödün alma işlemlerinde kullanılmamaktadır. Aynı şekilde kredili olarak da yatırım yapılmamaktadır. En avantajlı özellikleri verilen emirlerin iptal edilebilir ve bölünebilir oluşudur. Aynı zamanda özel emirler de kullanılabilmektedir.

Varant işlemleri de spekülasyonlardan olumlu veya olumsuz olarak etkilenebilmektedir. Bu nedenle riskli görülürler. Hisse senedi piyasasında, sürekli müzayede bölümünde işlem gören varantların kotasyon fiyatları belirlenmeden alım ya da satım emri verilememektedir. Farklı iki tipte varant vardır. Bunlardan birincisi Avrupa tipi, ikincisi ise Amerikan tipi varanttır. Amerikan tipi varantlarda işleminizi istediğiniz süre içerisinde gerçekleştirebilirsiniz. Avrupa tipinde ise vade sonunu beklemeniz gerekmektedir. Bu nedenle olası yükseliş değerlerden faydalanamazsınız. Hisse senetleri üzerinden yapılan varant işlemlerinde senetlerin sağlamış olduğu (rüçhan, yönetime katılma, oy verme gibi) haklardan faydalanmak mümkün değildir.

Varantların Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?

Varantların Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?Varantların sağlamış oldukları en büyük avantajlardan biri kesinlikle yatırımcıyı herhangi sorumluk yüklemeden kullanım hakkı vermesidir. Aynı zamanda da kaldıraç oranlarının kullanıabilmesidir. Kaldıraç sayesinde küçük miktarda birikimle, yüksek oranda işlem hacmi oluşturabilirsiniz. Böylece gelecekteki fiyat varsayımlarınızı doğru yapmışsanız, birikimlerinizi ciddi anlamda değerlendirebilirsiniz. Teminat miktarlarının düşük olması varant işlemlerini cazip kılsa da yatırımın riskli oluşu yatırımcıları tedirgin etmektedir. Bu kapsamda para kazanılan yerlerde risk olduğunu bilmelisiniz ve bunları önleyebilecek düzeyde bilgiye, deneyime sahip olmalısınız.

Dezavantajları ise diğer avantajlardan biraz daha farklı olmasıdır. Bu nedenle başarılı olmak için bilgi birikimlerinizin sağlam olması gerekir. Aynı zamanda vade sürelerinin kısıtlı olması, özellikle aşırı miktarda kaldıraç oranlarının tercih edilmesi yatırımcıların zarar etmesine yol açan dezavataj teşkil eden durumdur.

Sonuç olarak, varantlar belli bir tarih aralığında alım – satıma konu olan araçlardır. Genellikle pay ve endeks bazlı olarak işlem görürler. Bir nevi menkul kıymet opsiyon işlemi gibi düşünebilirsiniz. Çok fazla çeşide sahip oldukları için senetler dışında da varant yatırımı yapabilirsiniz. Bunun için yatırım yapacağınız dayanak varlık ve kullanım fiyatı arasındaki ilişkiyi bilmelisiniz. Böylelikle ileride yaşanacak olan dalgalanmaların yönünü doğru olarak belirleyebilir, beklentilerinizi karşılayacak miktarda kazanç sağlayabilirsiniz.

Ücretsiz eğitim almak ve demo hesap için burayı tıklayın.

Habere Kim Ne Dedi?

0       0

Yorumları görmek için ;

Giriş yap!



Facebook'ta Paratic :

Benzer yazılar