Paratic Piyasalar Mobil Uygulama Icon
Paratic Haber: Ekonomi, Finans RSS Interactive
İNDİR

Parite Nedir? Yatırımı Nasıl ve Nerede Yapılır?

Finans piyasalarında sıklıkla karşımıza çıkan parite nedir, ne ifade eder ve işlemleri nasıl yapılır sorularının cevaplarına göz atalım:
Parite Nedir? Yatırımı Nasıl ve Nerede Yapılır?
Son Güncelleme: 
Yorum

Ekonomi terimlerinden olan parite, Google Sözlüğü tarafından “iki ülke parasının karşılıklı değeri” şeklinde tanımlanmaktadır. Finans piyasalarında da bir ülkenin para biriminin başka bir ülkenin para birimine karşı değeri olarak ifade edilmektedir.

Genellikle forex gibi küresel piyasalarda dövizler, parite denen çiftler halinde işlem görmektedir. Doğrudan dolara değil, doların karşısında yer alan bir başka para birimine karşı değeri üzerine alım satım işlemleri gerçekleştirilmektedir.

Parite konusuna küçük bir giriş yaptıktan sonra aşağıda bilmeniz gereken tüm ayrıntılara yer verdik. Ancak bu bilgilerden önce parite konusunu ele aldığımız videomuzu da izleyin:

Parite Nedir?

Yurt dışına bir geziye çıktığınızı düşünelim. Diyelim ki Almanya’ya gideceksiniz. Orada harcamak için elinizdeki Türk lirasını Euro’ya çevirmeniz gerekir. Bunu Euro kuru üzerinden gerçekleştirirsiniz. Yani döviz bürosuna TL verirsiniz ve karşılığında Euro alırsınız. Yaptığınız bu işlem küresel piyasalarda EUR/TRY paritesi üzerinden gerçekleşmiş olur.

Örneğimizden de anlayacağınız üzere parite, bir ülke parasının diğer ülke parasına karşı değerini göstermektedir. Döviz bürosuna 20 lira verdiğiniz zaman karşılığında 1 Euro almanız, EUR/TRY paritesine göre; 1 birim Euro’nun 20 birim Türk lirasına eşit olduğunu gösterir.

Başka bir açıdan baktığımızda ise USD/TRY = 19 dediğimiz zaman, 1 birim doların 19 birim Türk lirasına eşit olduğu anlaşılır. Günlük dilde dolar kuru dediğimiz kavram, küresel piyasalarda USD/TRY şeklinde ifade edilir. USD – TRY ve EUR ifadeleri ise para birimlerinin uluslararası kısaltmasıdır.

Parite Nedir?Finans piyasalarında en çok kullanılan parite, EUR/USD paritesidir. Euro’nun dolara karşı değerini gösteren bu parite, finans piyasalarındaki işlemlerin yüzde 85’ini oluşturur.

Parite konusunu daha iyi anlamanız için EUR/USD paritesi üzerinden de bir örnek verelim:

EUR/USD paritesinin değeri (güncel verilere göre – 07.12.2022) 1,0520 dolardır. Buna göre 1 birim Euro’nun 1,0520 dolara eşittir. Bir başka deyişle döviz bürosuna gittiğiniz zaman, 1 Euro verirseniz karşılığında 1,0520 dolar alırsınız. 20 Euro verirseniz 21,04 dolar alırsınız.

Parite nedir öğrendiğimize göre konuyu biraz daha detaylandıralım. Gelelim paritenin bize hangi bilgileri verdiği konusuna…

Paritede Baz ve Karşıt Döviz Nedir?

Bir döviz çiftini ifade eden parite, bize çeşitli bilgiler verir. EUR/USD paritesi üzerinden konuyu anlatalım.

EUR/USD paritesinin Euro’nun Amerikan dolarına karşı değerini verdiğini söylemiştik. Paritede ilk yazılan taraf, baz döviz olarak ifade edilir. Yani EUR – Euro bu paritedeki baz dövizdir.

Baz döviz, paritede alım satım kararının verildiği taraftır. Yani Euro’daki seyre göre EUR/USD paritesinde işlem yapılmaya karar verilir. Euro yükseliyorsa paritede alım (long pozisyon), Euro düşüyorsa paritede satım (short pozisyon) işlemi yapılır.

Baz döviz, paritenin değeriyle doğru orantılı hareket eder. Yani Euro yükseldiğinde paritenin değeri genellikle artmaktadır. Euro düştüğünde de paritenin değeri azalmaktadır.

Bazı dövizler paritelerde her zaman baz döviz konumundadır. Bunlar; İngiliz sterlini, Avustralya doları ve Yeni Zelanda dolarıdır. Ancak bazı paritelerde bu dövizler karşıt konuma geçmektedir. Bunlar;

Paritede Baz ve Karşıt Döviz Nedir?Bunlar dışındaki dövizler hem baz hem de karşıt olarak konumlanabilir.

Karşıt döviz ise anlayacağınız üzere ikinci yazılan dövizdir. EUR/USD paritesinde USD – dolar karşıt döviz konumundadır.

Karşıt dövizler, paritenin birimini ifade etmektedir. Yani EUR/USD paritesi 1,0520 dendiği zaman bunun biriminin dolar olduğunu anlarız.

Paritenin değeri, karşıt döviz ile ters orantılı hareket eder. Yani EUR/USD paritesinde USD düştüğü zaman, paritenin değeri artmaktadır. USD yükseldiği zaman, paritenin değeri azalmaktadır.

Paritede yapılan işlemlerde elde edilen kâr ve zarar da karşıt döviz cinsinden ifade edilir. EUR/USD paritesiyle yaptığınız bir işlemden elde edeceğiniz kâr veya zarar dolar cinsinden belirtilmektedir.

Şimdi de parite hesaplama konusuna göz atalım.

Parite Nasıl Hesaplanır?

Parite hesaplaması basit oran orantıyla gerçekleşir. EUR/USD paritesinden örnek verelim.

EUR/USD paritesinde; 5 birim Euro’nun 10 birim dolara eşit olduğunu varsayalım.

Bu durumda 5/10 eşitliğinden paritenin değeri 0,5 dolar olacaktır.

Hesaplama işlemini şu şekilde de anlatabiliriz:

Parite Nasıl Hesaplanır?

Parite Çeşitleri Nelerdir?

Pariteler genellikle majör, minör ve egzotik olarak 3 sınıfa ayrılırlar. Bunlar pariteyi oluşturan dövizlere göre belirlenmektedir.

Majör pariteler, iki majör para biriminden oluşmaktadır. Majör para birimi ise ekonomileri diğer ekonomilere göz oldukça canlı olan 7 ülkenin dövizini ifade eder. Bunlar; Amerikan dolar, Euro, İngiliz sterlini, İsviçre frangı, Avustralya doları, Kanada doları ve Japon yenidir.

Minör parite ise bir majör bir minör para biriminden oluşur. Bunlar arasında en yüksek işlem hacmine sahip olanları; Euro Singapur doları paritesi (EUR/SGD), Amerikan doları Güney Afrika randı paritesi (USD/ZAR) ve Euro Yeni Zelanda doları paritesi (EUR/NZD) şeklindedir.

Egzotik pariteler ise bir majör bir egzotik para biriminden oluşur. Egzotik pariteler, genellikle diğer ülkelere nazaran daha çok yerel yatırımcı ve tüccarlar tarafından tercih edilen dövizlerdir. Örneğin; Dolar Polonya zlotisi paritesi (USD/PLN), Euro İsveç kronu paritesi (EUR/SEK) ve İngiliz sterlini Norveç kronu paritesi (GBP/NOK) egzotik olarak adlandırılır.

Parite çeşitleri arasında fazlaca merak edilen dolar altın paritesine de değinelim. Pariteler genellikle para birimleriyle ifade edilse de kıymetli madenler ve emtialar için de pariteler oluşturulmuştur. Dolar – altın paritesi bunlardan birisidir.

En çok karşılaşılan emtia pariteleri ise şunlardır:

  • Dolar altın paritesi – XAU/USD
  • Euro altın paritesi – XAU/EUR
  • Dolar petrol paritesi – WTI/USD
  • Dolar gümüş paritesi – XAG/USD
  • Dolar platin paritesi – XPT/USD

Parite Yatırımı Nasıl Yapılır?

Parite işlemleri genellikle forex piyasası aracılığıyla gerçekleşir. Ancak döviz bürosunda ve bankada yaptığınız bir döviz işlemi bile parite değeri üzerindendir. Yani parite, dövizlerle olan ilişkimizde hep vardır.

EUR/USD paritesine yatırım konusunu ele alalım. Eğer EUR/USD paritesinde satın alma işlemi yapıyorsanız Euro’nun dolara karşı değer kazanacağını düşünüyorsunuz demektir. Uluslararası piyasalarda alım işlemi, long pozisyon açma şeklinde ifade edilir.

Eğer EUR/USD paritesinde satış işlemi yapıyorsanız bu durumda da Euro’nun dolara karşı değer kaybedeceğini düşünüyorsunuz demektir. Bu işlem de short pozisyon açma şeklinde ifade edilmektedir.

Parite Yatırımı Nasıl Yapılır?Paritede yer alan dövizlerin birbirine göre değerlerindeki değişimler yatırım kararlarının alınmasında en önemli etkenlerdir. Yani Euro’yu olumlu yönde etkileyecek gelişmeler varsa bu durumda EUR/USD paritesinin yükseliş göstereceği ve bu nedenle alım kararı verileceği anlaşılır. Para birimleri genellikle ülkelerde ekonomik faaliyetlerden siyasi gelişmelere kadar birçok faktörden etkilenmektedir.

Döviz yatırımı yapmak istiyorsanız küresel ekonomiden ülke kapsamındaki gelişmelere kadar her ince ayrıntıyı takip etmeniz gerekmektedir. Özellikle majör para birimlerinde meydana gelebilecek değişimler, diğer dövizler üzerinde de etki yaratabilir. Dolayısıyla döviz yatırımcılarının küresel ekonomilerdeki gelişmeleri takip etmesi son derece önemlidir.

Parite konusunda bilmeniz gereken tüm ayrıntıları sizlerle paylaştık. Birikimlerinizi yatırımlarla değerlendirmek için hangi yöntemi seçerseniz seçin, öncelikle bilgi ve deneyim kazanmanız gerektiğini unutmamalısınız.

Size daha iyi hizmet verebilmek için Yasal Mevzuat çerçevesinde, veri politikalarımızda belirtilen amaçlarla sınırlı olmak üzere çerezler (cookies) kullanıyoruz. Detaylı bilgi ve izin iptali ile ilgili olarak Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.

Ayrıntılar
Grafik Aklında yatırım fikri varsa harekete geç!
GCM Yatırım - Ödüllü ve Lisanslı Yatırım Kuruluşu
Sponsorlu