Paratic Piyasalar Mobil Uygulama Icon
Paratic Haber: Ekonomi, Finans RSS Interactive
İNDİR

Ekonomi Nedir? Ekonomide Bilinmesi Gereken Önemli Kurallar

Üretim, tüketim ve paylaşım temeline dayalı olan ekonomi ne demek tam anlamıyla öğrenmenin vakti geldi. İşte ekonomi hakkında bilmeniz gerekenler:
Ekonomi Nedir? Ekonomide Bilinmesi Gereken Önemli Kurallar
Son Güncelleme: 
Yorum

En basit haliyle ekonomi “insanların sınırsız isteklerinin sınırlı kaynaklarla karşılanması faaliyetini inceleyen bilim dalı” olarak tanımlanır. Bazıları bu tanımı yetersiz bulurken, kapitalist sistem için yeterli görülebilir.

Ekonominin tanımı yıllarca iktisatçılar tarafından peşinden koştukları akımlara göre yapılmıştır. Kimisi talep yönlü kimisi arz yönlü yorum yapmıştır. Kimisi insan ihtiyaçlarını ele almış kimisi üretim üzerine odaklanmıştır.

Gelin şimdi ekonomi nedir öğrenmek için tüm bu konulara birlikte göz atalım:

Ekonomi Nedir?

İlk çağlarda trampa adı verilen ekonomi, bir bilim dalı olarak incelenir. Takas sistemi ile ihtiyaçların karşılanmasıyla başlayan ekonomi, 18. yüzyılın başlarında Sanayi Devrimi ile ortaya çıktığı da ifade edilir.

Ünlü iktisatçılar benimsedikleri akımlara göre ekonomiyi tanımlamışlardır. Her biri farklı bir yönü ele alsa da “ÜRETİM – TÜKETİM – PAYLAŞIM” en genel haliyle ekonomiyi oluşturan üç temel olarak benimsenmiştir. Yine de kapitalist sistemde tüketim üzerinde durulmuştur.

Bu bilgiler ışığında kabul gören en genel ekonomi tanımı şudur:

Ekonomi Nedir?Bu tanımı bahsettiğimiz 3 temel konuyu ele alarak inceleyelim.

  • Ekonomi üretim yönlü incelendiği zaman; üretimin kim tarafından, kim için, hangi miktarda ve kaça yapılacağıyla ilgilendiği söylenir.
  • Tüketim yönlü incelendiğinde ise sınırsız isteklerin sınırlı kaynaklarla karşılanması yönüyle ilgilenir.
  • Paylaşım konusu da üretimden kimin ne kadar pay alacağını incelemektedir.

Bazı iktisatçıların yorumlarından dolayı ekonomi, bir karar verme bilimi olarak da tanımlanır. Yani elinizdeki parayı ne için kullanacağınıza karar vermenin ekonomi olduğu ifade edilir.

Bir örnek verelim: Elinizde 50 bin lira var. Telefonunuzu çıkan en son model ile değiştirmek istiyorsunuz. Ancak bir televizyona da ihtiyacınız var. 50 bin lira ile ikisini birden yapmanız imkansız. Siz de birisini yapmaya karar veriyorsunuz. İşte bu durum ekonominin ta kendisi olarak tanımlanır.

Karar verme açısından incelendiği zaman ekonomi, mikro ve makro olarak iki sınıfa ayrılır. Eğer karar veren taraf bir insan veya şirketse mikroekonomi altında incelenir. Karar veren bir ülke veya ticaret birliğiyle makroekonomi konusuna girer.

Ekonomi bu bilgilerin tümü ele alınarak tanımlandığında ise ülkelerin zenginlikleri, gelirdeki artış, tüketim talebi, şirketlerin fiyat belirleme politikası ve bir malın üretim maliyetini inceleyen bilim dalıdır.

“Ekonomi Nedir” konusunu işlediğimiz videomuza da göz atın:

Ünlü İktisatçıların Ekonomi Tanımları

Ekonomi tanımı, farklı kişiler tarafından farklı şekillerde yapılmıştır. Bazı iktisatçılar ekonominin servetin incelenmesi demek olduğunu savunmuştur. Bazıları ise insanı günlük geçim ihtiyacını kazanırken ve yaşamdan keyif alırken incelediğini söylemiştir.

Tüm bu tanımlar kabul görürken tarihe adını altın harflerle yazdırmış iktisatçılar ekonomiyi şu ifadelerle tanımlamıştır:

Adam Smith Ekonomi TanımıKapitalizmin babası olarak kabul edilen Adam Smith, ekonomiyi doğa kanunlarının varlığıyla açıklamıştır. Ayrıca Smith, ekonomik dünyayı milyonlarca insanın kendi arasında yarattığı ve iş bölümü içinde üretim yaptıkları bir atölyeye de benzetmiştir.

Lionel Robbins Ekonomi Tanımıİngiliz iktisatçı Lionel Robbins ise en yayın tanımı yapmıştır. 1932 yılında yazdığı ünlü “İktisat Biliminin Doğası ve Önemi Üzerine Bir Deneme”sinde bu tanımı yapmıştır. “İnsanlar sahip olamadıklarını isterler” sözüyle de hatırlanan Robbins’ın ekonomi tanımı ekonomistler arasında genel kabul görmüştür.

Alfred Marshall Ekonomi TanımıCambridge Okulu’nun kurucusu olan Alfred Marshall ise ekonomiyi insanların refah düzeyleriyle açıklamıştır. Marshall’a göre ekonomi insanların günlük ihtiyaçlarını inceler. Günlük ihtiyaçlar ise ekonomik faaliyetler ve para ile ölçülebilen faaliyetlerin bütünüdür.

Knut Wicksell Ekonomi Tanımıİsveçli ekonomist Knut Wicksell, iktisatçının iktisatçısı olarak nitelendirilmiştir. Politik Ekonomi terimini daha geniş bir anlamda kullanan Wicksell, teorik olarak basit varsayımlara dayanan ekonomik yasaların bir ifadesi olduğunu belirtmiştir. Pratik olarak da gerçek hayatın pratik problemlerini çözmek için bu yasaların uygulanması sorununu incelediğini ifade etmiştir.

Ekonomide Bilinmesi Gereken Önemli Kurallar

Ekonomiyi neden anlamak ve bilmek gerektiğini, radikal düşünceleriyle ekonomide çığır açan Britanyalı iktisatçı John Maynard Keynes şu şekilde açıklamıştır:

Keynes Ekonominin ÖnemiKeynes’in bu ifadelerinin ardından herkesin ekonomiyle ilgili olarak bilmesi gereken önemli kurallara geçebiliriz:

  • Bir hükümet harcama yaptığında bunu er ya da geç o ülkenin vatandaşları öder. Bu ödeme vergi gibi açık yollarla veya enflasyon gibi kapalı yollarla olabilir.
  • Çoğu insan kamusal bir ürün ve hizmet için başkalarının para ödemesini ister.
  • Piyasa, borsa oyuncularının elindeki bilgilerin toplamından oluştuğu için hisse senedi fiyatları, faiz oranları ve döviz kurları hakkında tahmin yapabilmek zordur.
  • Bir neslin maliyetleri sonraki nesillere aktarması uygulanabilir bir durum olarak görülür. Örneğin; Amerika’nın ulusal borç ve sosyal güvenlik sisteminin yaptığı budur.
  • Arzu edilen birçok şey uygulanabilir olmayabilir.
  • Kişiler ve toplumlar karşılıklı ödün vermek zorundadır.
  • Diğer insanlar kendi becerileri, emekleri ve tercihleri hakkında başkasının sahip olduğundan daha fazla bilgi sahibidir.
  • Yardım istediğini kişiler dahil olmak üzere bütün insanlar teşviklere tepki verir. Buna bağlı olarak da sosyal güvenlik programları her zaman istendiği gibi çalışmamaktadır.
  • Eşitlik ve verimlilik arasında tavizler söz konusudur.
  • Bir oyun veya ekonomide denge hali varsa, insanlar seçimlerinden tatmin olurlar. İyi niyetli kişilerin dışarıdan gelerek koşulları değiştirmesi bu nedenle zordur.
  • Gelecekte herkes teşviklere tepki verecektir. Bu nedenle tutmak isteyip tutulamayacak sözler vermek durumunda kalacağız. Bir söz vermeden, durumlar değiştiği halde bu sözü tutup tutamayacağınızı gözden geçirmeniz gerekiyor. Bu sayede de iyi bir ün elde edilecektir.
  • Hükümet ve seçmenler de, teşviklere tepki verir. Bu nedenle hükümetler bazen temerrüde düşer veya verdikleri sözleri tutamazlar.

Şimdi ekonomi ile ilgili en çok merak edilen konulara göz atalım:

Mikro Ekonomi Nedir?

Ekonomi biliminin tüketiciler, şirketler ve endüstriler düzeyinde incelenmesi mikroekonomi olarak tanımlanır. Ekonominin başına gelen mikro önekinden de anlaşılacağı üzere daha küçük birimler üzerine odaklanmaktadır.

Mikroekonomi; “NEYİN, NASIL ve KİMLER için üretileceği” sorularını cevaplamaya çalışır. Bu bağlamda tüketicilerin ve şirketlerin nasıl karar aldıklarını, piyasada bunların birbirini nasıl etkilediğini analiz eder.

Daha geniş anlamıyla mikroekonomi; kişilerin teşvikler, fiyatlar, kaynaklar ve üretim yöntemlerinde meydana gelen değişikliklere nasıl cevap verdiğiyle ilgilenir. Bu değişiklikler karşısında yaptıkları seçimler sonucunda neler olabileceğini ve nasıl eğilimlerin oluşacağını inceler.

Makro Ekonomi Nedir?

Makroekonomi, geniş boyutlu ekonomi incelemeleri sunar. Ülkeler ve ülkelerden oluşan birlikler düzeyinde inceleme yapan ekonomi dalıdır. Mikroekonomiye göre daha geniş bir şekilde ve ekonomiyi bir bütün olarak inceler.

Makroekonomi konuları; işsizlik, enflasyon, fiyat seviyeleri, ekonomik büyüme oranları, toplam üretim ve tüketim gibi temellerden oluşur. Kısaca bir ekonominin ne kadar iyi bir performans gösterdiğini ölçmeye çalışır.

Mikro ve Makro Ekonomi Farklarıİktisatçılar, ekonomiyi yöneten etkenleri ve performansın nasıl gelişebileceğini makroekonomi ile incelemiştir. Makroekonominin kurucusu ise John Maynard Keynes’tir. Keynes makroekonomi ile 1930 yılına kadar olan ekonomi bilimine yeni bir boyut kazandırmıştır.

Keynes öncesinde ekonomi; temel ekonomik karar birimleri olan tüketiciler, şirketler ve endüstriler seviyelerine yapıyordu. Yani mikro ölçekli bir ekonomi bilimi söz konusuydu. Keynes’in geliştirdiği makroekonomi kavramı ile ekonomiye bakış açısı genişlemiş ve toplam talep de gündeme gelmeye başlamıştır.

Bu kapsamda makroekonomi; ekonomi biliminin toplam tüketim – üretim, toplam tasarruf – yatırım, milli gelir ve istihdam gibi büyüklüklerini inceleyen, bunlarla ilgili çözümleme ve çıkarımlar yapan alt bilim dalı olarak tanımlanır.

Rasyonel Ekonomi Nedir?

Rasyonel ekonomi, insanların rasyonel yollarla davrandıklarını inceler. Yani insanların seçenekler ve kararlar söz konusu olduğu zaman mantıksal çerçevede bir değerlendirme yaptıkları düşüncesini benimser. İnsanların kararlarını verirken duygusal, ahlaki veya psikolojik unsurları ön planda tutmadıkları varsayımı rasyonel ekonomi olarak incelenir.

Maksimum fayda yerine optimal fayda düzeyine odaklanan rasyonel ekonomi, aslında karar birimlerini temsil eden kişilerin taşıdığı özelliği vurgulamak için kullanılan bir teoridir. Yani hesaplı, akla uygun gibi davranışların kararlarda etkili olması rasyonel ekonomi teorisini oluşturur.

Liberal Ekonomi Nedir?

Latince “liber” yani “hür” kelimesinden gelen liberalizm, özgürlüğü savunmak demektir. Ekonomik alanda devletin yetkilerinin sınırlandırılıp özel girişimlerin desteklendiği sistem liberal ekonomi olarak tanımlanır.

Başka bir deyişle; piyasa ekonomisinin bireyci hatlara dayanmasını ve üretim araçlarının özel mülkiyette olmasını destekleyen teoridir. Liberal ekonomide serbest ticaret ve açık rekabeti engelleyen hükümet müdahalelerine karşı çıkılır. Bu özelliğiyle merkantilizme tepki olarak çıktığı anlaşılmaktadır.

Tarihi açıdan liberal ekonomi, Büyük Buhran ve Keynesyencilik’in yükselişine kadar klasik liberalizmin ekonomik modelini ifade etmek için kullanılmış bir kavramdır. Teorilerinin Adam Smith tarafından geliştirildiği bilinir. Smith, hükümetin ekonomiye minimum müdahalesini savunur.

Sosyalizm gibi kapitalist olmayan ekonomik düzenlerin karşıtı olarak da görülen liberal ekonomi; düşük vergiler, azaltılmış hükümet harcamaları ve en aza indirilmiş hükümet borçlarını kapsayan politikaları savunur.

Esnek Ekonomi Nedir?

İş çevrelerinde oldukça sık duyulan bir kavramdır. İngilizce “gig economy” olarak tanımlanır. Gig kelimesi, “kısa süreli iş” anlamında kullanılır. Ünlü iş insanı Faruk Eczacıbaşı’nın “Daha Yeni Başlıyor” isimli kitabında “tek atımlık işler ekonomisi” olarak ifade edilmiştir. Peki, nedir bu esnek ekonomi?

Esnek ekonomi, internet ve dijital platformların yaygınlaşması sonucunda klasik ekonomi teorilerinin geçirdiği bir dönüşümü tanımlamak için kullanılır. Aslında bir çalışma modelini tanımlayan esnek ekonomi, tüm kontrolün çalışanda olduğu bir sistemdir.

En büyük özelliği geleneksel ekonomi ve istihdam modellerinden ayrılmasıdır. Çalışanlar iş yaptıkları şirketlere bağlı olmadan kısa süreli veya proje bazlı çalışmaktadır. Şirketler tarafından incelendiğinde ise ofis alanı ve tam zamanlı çalışan maliyetlerinden tasarruf ederek, büyümek için kaynak yaratırlar.

Esnek ekonomi modeli size freelance çalışmayı anımsatmış olabilir. Ancak freelance çalışmada, çalışanlar kendi işlerini yürüten bağımsız kişilerdir. Pazarlama, faturalandırma ve iletişim gibi konulardan kendileri sorumludur. Esnek ekonomi çalışanları ise bir şirkete bağlı olmadan çalışsalar da kendi işlerinin sahibi değillerdir.

Sonuç olarak ekonomi hangi taraftan baktığınızla ilgili olarak farklı anlamlara sahiptir. Evini geçindirmeye çalışan bir baba, işlerini büyütmek isteyen bir işletme sahibi, aldığı harçlıkla bir ayı geçirmeye çalışan üniversite öğrencisi gibi herkes tarafından farklı bir ekonomi tanımı vardır. Paratic.com olarak bu yazıda ekonomi ne demek tanımladık. Ayrıca bu bilim dalı hakkında en çok merak edilen konuları ele aldık. Öğrenmek istediğiniz konuları sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.

Size daha iyi hizmet verebilmek için Yasal Mevzuat çerçevesinde, veri politikalarımızda belirtilen amaçlarla sınırlı olmak üzere çerezler (cookies) kullanıyoruz. Detaylı bilgi ve izin iptali ile ilgili olarak Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.

Ayrıntılar
Aklında yatırım fikri varsa harekete geç!
GCM Yatırım - Ödüllü ve Lisanslı Yatırım Kuruluşu
Sponsorlu