Paylaşım

Sosyalizm Nedir? Sosyalist Kime Denir? Komünizm ile Arasındaki Farklar


 

Sosyalizm, iktidarın ve üretim araçlarının halkın kontrolünde olduğu, ortaklaşa kullanıldığı bir sistemdir. Kapitalizmi reddeden sistemde bireycilik değil toplumculuk anlayışı öne çıkmaktadır. Sosyalizm aynı zamanda komünist sisteme zemin hazırlayan ideoloji ve harekettir. Bu yazıda; sosyalizm nedir, sosyalist kime denir, komünizm ile arasındaki farklar nelerdir gibi soruların detaylı cevaplarını öğreneceksiniz.

Fransızca kökenli olan kelime TDK’de toplumculuk olarak ifade edilmektedir. Ve toplumculuk da üretim ve değiş tokuş araçlarının topluma mal edilmesini öngören doktrinlere verilen genel ad olarak tanımlanmaktadır. İlkçağdan beri farklı şekillerde ortaya çıkan ve üzerine fikirler üretilen sosyalizm, sayısız düşünürün ilgisini çeken bir konu olmuştur. Platon’dan Robert Owen’e Saint Simon’dan Karl Marx’a varana kadar bir sürü önemli isim tarafından ele alınmış, üzerine değişik yorumlar yapılmıştır. Bununla birlikte; özel mülkiyet yerine ortak mülkiyeti tercih eden sistemde iktisadi taraf her zaman daha ağır basmaktadır denilebilir.

Üretim ve değişim araçlarının toplumsallaştırılmasını ve bu yolla toplumsal sınıfları ortadan kaldırarak toplumun yeniden yapılanmasını amaçlayan siyasi ideolojilerin tümüne birden denilen sosyalizm, tarih boyunca farklı biçimlerde yorumlanmış, sosyalistler arasında da fikir ayrılıkları ortaya çıkmıştır. Örneğin; Saint Simon, Robert Owen, Charles Fourier gibi İngiliz ve Fransız düşünürlere göre sosyalizm bir ütopya niteliği taşımaktadır.

Hepimizin aşina olduğu ünlü kişilik Karl Marx ise sosyalizmi diğerlerine göre çok daha somut olan temellere oturtmuştur. Bu nedenle de Marx’ın görüşü bilimsel sosyalizm olarak ifade edilmektedir. Sonuç olarak; ana hatlarıyla sosyalizm nedir sorusuna bu şekilde kısaca cevap verilebilir. Ama biz tabii ki bununla yetinmeyecek, sosyalizm ile ilgili merak edilen bütün soruları detaylıca inceleyeceğiz. İşte sosyalizm nedir, sosyalist kimdir, bu ideoloji ile komünizm arasındaki belli başlı farklılıklar nelerdir gibi merak edilen soruların ayrıntılı yanıtları:

Navigasyon

Sosyalizm Nedir?

Sosyalizm Nedir?Sosyalizm, bir toplumun ekonomik faaliyetlerinin kamuya ait olması ve hem sosyal hem de ekonomik alanda toplumsal refahın devlet tarafından sağlandığı siyasi teoridir. Ki yukarıda da belirttiğim gibi sosyalizm; pek çok düşünür tarafından konu edilmiştir.

İlk çağdan beri farklı biçimlerde yorumlanan düşüncenin önemli isimleri, daha doğrusu temsilcileri Platon, Campanella, Saint Simon, Robert Owen, Charles Fourier, Proudhon, Louis Blanc ve bilimsel sosyalizmin kurucuları olan Karl Marx ile Friedrich Engels’dir. Fert yerine toplum kavramının öne çıktığı düşünce tarzında, siyasi eşitliğin iktisadi eşitlikle sağlanması gerektiği belirtilmiş, aksi taktirde tam bir özgürlüğün olamayacağı savunulmuştur.

Terimin ilk kez 19. yüzyılın başlarında kullanıldığı söylense de sosyalizmin temelinin ilk çağlara kadar uzandığını görüyoruz. Yani yüzyıllar öncesinde sosyalizm olarak ifade edilmese bile toplumculuk görüşünün varlığından rahatlıkla bahsedebiliriz. Platon ya da İslam dünyasında Eflatun olarak bilinen Yunan filozof Aristokles, bir tür aristokratik sosyalizmden bahsetmiştir. Günümüzdeki sosyalizm anlayışından farklı olsa da Eflatun bir nevi toplumculuğu savunmuş, bireyciliğe karşı çıkmıştır.

19. yüzyıla gelindiğinde ise sosyalizmin ütopik bir şekilde ortaya atıldığı görülmektedir. Fransız ve İngiliz düşünürlerin savunduğu ütopik sosyalizmin ileri gelenleri ise Saint Simon, Charles Fourier, Robert Owen gibi isimlerdir. Fransa ve İngiltere’de gelişme gösteren ütopik sosyalizme göre özel mülkiyet, sermaye ve rekabet gibi kapitalist sisteme özgü unsurlar, insanların kendi türlerini sömürmelerine neden olurlar. İşte bu nedenle; ütopik sosyalistler sömürülmenin ortadan kaldırılabileceği bir sistemin olması gerektiği düşüncesini savunmuşlardır.

Sosyalizme son şeklini veren isimse Karl Marx olmuştur. Sosyalizm için yapılan mücadelede önemli bir yeri olan ünlü isim Karl Marx, Birinci Enternasyonal’deki başlıca figürlerden biri olmuştur. Sonuç olarak; Marx kendinden önceki sosyalist akımları ütopik olmaktan çıkartmış, daha somut ve bilimsel görüşlerle destekleyerek sosyalizmin bugünkü şeklini almasını sağlamıştır diyebiliriz.

Marx’ın bilimsel sosyalizmi marksizm olarak da ifade edilmektedir. Marx tarafından geliştirilip Engels tarafından yaygınlaştırılan bilimsel sosyalizmde, üretim araçlarının burjuvazinin hakimiyetinde olduğu sınıf ayrımlı devletin yıkılarak, sınıfsız bir düzen kurma amacı güdülmektedir. Ve Marx’a göre sosyalizm komünizme zemin hazırlayan bir hareket niteliği taşımaktadır.

Marksist teoride sosyalizm, bireycilik ve özel mülkiyet odaklı kapitalizmin yerini alacak ve sonrasında sosyalist yapı doğal bir şekilde yerini komünizme bırakacaktır. Diğer bir ifadeyle; sosyalizm, kapitalist ve komünist sistem arasında bir köprü işlevi görecektir. Kısacası; sosyalizm tarihinde sosyalist grupların düşünceleri arasında farklılıkla olsa da ortak noktalar toplumculuk, eşitlik, sınıfsızlık gibi anlayışlar olmuştur diyebiliriz.

Devletçi bir model olan sosyalizmde, ekonomi geniş kitlelerin yararına işletilmelidir. Devletçilik prensibinin geçerli olduğu sistemde toplum yararına hareket edilse de etkin güç her zaman devlettir. Daha açık bir ifadeyle devlet her şeyin sahibidir ama sahip olduklarını sınıf ayrımı yapmadan yalnızca toplum yararı için kullanmaktadır. Yani sermayenin sahibi devlettir.

Özel mülkiyet değil ortak, kolektif mülkiyet vardır ve bu şekilde insanların insanları sömürmesinin önüne geçilecektir. Kısacası; devlet toplum adına her şeyin idaresini yapan güçtür. Ama bu sosyalizmde özel mülkiyetin olmayacağı anlamına da gelmemektedir.Sosyalist sistemde yalnızca büyük sermeye sahipleri, toprak ağaları, yani ortalamanın çok üzerinde varlığa sahip olanların mülk sahipliğine karşı çıkılmaktadır.

Sosyalizm ekonomik sistemindeki temel prensipler; üretici gücün emek olması, üretim araçlarındaki tek yetki sahibinin devlet olması, merkezi planlamanın varlığı, tek partili siyaseti tercih edilmesi ve kamu yararının ön plana çıkması biçiminde belirtilmektedir. Sosyalist sistemde üretim araçları devletleştirilir, evler ve topraklar kullanılması için yurttaşlara verilir, özel mülk anlayışı ortadan kaldırılır, hastane, okul gibi hizmetler ücretsiz hale getirilir.

Karl Marx tarafından geliştirilen sosyalizmin esasları ünlü düşünürün Das Kapital isimli eserinde ortaya konulmuştur. Ve Marx’ın önderliğinde pek çok düşünür tarafından geliştirilen sosyalizm kavramı ilk kez Rus lider Vladimir Lenin tarafından hayata geçirilmiştir. Dünya tarihinde bir ilk olan Lenin’in hareketinde kapitalist sistem yıkılarak yerine sosyalist bir sistem getirilmiştir. Yani SSCB (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) kurulmuştur.

Lenin önderliğinde Bolşevikler tarafından yapılan devrimle (1917) 1922 yılında kurulup 1991 yılına kadar varlığını sürdüren devlet, sosyalist devlet denildiğinde akla gelen ilk örnektir. Kapitalizme bir tepki olarak kurulan SSCB’ye pek çok Orta Asya devleti katılmıştır. Sonrasında ise Çin’de bir devrim yapılmış, sosyalist Çin Halk Cumhuriyeti kurulmuştur.

Çin’in yanı sıra Doğu Bloku oluşturulmuş, ayrıca bazı Uzak Asya ve Arap ülkeleri sosyalist ekonomiye benzer sistemler geliştirmişlerdir. Fakat 1947’den 1991’e kadar süren Soğuk Savaş dönemindeki yayılmacı politikalar, Doğu Bloku ile Sovyetler Birliği’nin çöküşüne neden olmuştur. Sonrasında ise Bağımsız Devletler Topluluğu ve Şangay Paktı gibi emperyalizm karşıtı yapılar kurulmuştur.

Tavsiye İçerik: Faşist Ne Demek? Kime Denir? Kısaca Faşizm Nedir?

Sosyalist Kime Denir?

Sosyalist Kime Denir?Fransızca kökenli olan kelime TDK’de toplumcu olarak ifade edilmektedir. Ve sosyalist, yukarıda bahsettiğimiz ideolojiyi benimseyen kişiler olarak kısaca ifade edilebilir. Nasıl ki faşizmi benimseyen kişiler faşist, komünizmi benimseyen kişilerse komünist oluyorsa, aynı şekilde sosyalizmi benimseyen kişiler de sosyalist olmaktalardır.

Biraz daha açacak olursak ise sosyalistlerin kapitalistlerin aksine özel mülkiyete karşı olduklarını ve eşitliği savunduklarını söyleyebiliriz. Sosyalistlere göre üretim araçları ortaklaşa ve toplum yararına kullanılmalıdır. Sosyalistler, emekçilerin sömürülmesinin karşısındadır ve böylesi bir düzenin adil olmadığı görüşünü savunurlar. Kısacası; sosyalist insan sosyalizm yandaşı olan insandır denilebilir.

Sosyalist nedir sorusuna verilebilecek en tarafsız yanıt bu belki ama sosyalistler hakkındaki şu görüşten de kısaca bahsetmek istiyorum. Özellikle de günümüzün baskın sistemini yani kapitalizmi destekleyenlere göre sosyalistler çalışmayı ve üretmeyi sevmeyen insanlar!

Çünkü sosyalistler, bir başkasının daha çok çalışıp daha çok mal-mülk sahibi olması görüşünün tam anlamıyla karşısındalar. Eşitliği savunan sosyalistler her insanın farklı yetenekleri olduğunu ve kiminin az kimininse çok çalıştığı gerçeğini unutarak, bir ütopyanın peşinde koşuyorlar. Peki, siz öğrendiğiniz bu kadar şeyden sonra sosyalistler için nasıl bir tanım yapardınız?

İlginizi Çekebilir: Hitler’in “Kavgam” Kitabının Kişisel Kopyası Açık Artırmada Satıldı!

Sosyalizm ile Komünizm Arasındaki Farklar Nelerdir?

Sosyalizm ile Komünizm Arasındaki Farklar Nelerdir?Sosyalizm ile komünizm arasındaki farklar denildiğinde aklınıza bir şeyler geliyor mu? Bunu soruyorum çünkü günümüzde sosyalizm ile komünizm arasındaki farkları bilmeyen ya da bu iki ideolojiyi birbirine karıştıran sayısız insan var. Yani yeri gelmişken, sosyalizm ile komünizm arasındaki farklara da kısaca değinelim derim.

Öncelikle; sosyalizmin üretim ve değiş tokuş araçlarının ortaklaşa kullanılarak toplumsal sınıfları ortadan kaldırmaya yarayan öğreti olarak tanımlandığını hatırlatayım. Sonrasında ise komünizmin bütün malların ortaklaşa kullanıldığı ve özel mülkiyetin olmadığı toplum düzeni biçiminde ifade edildiğini söyleyeyim. Şimdi gelelim iki kavram arasındaki belirgin farklılıklara!

Sosyalizm ekonomik bir sistemken, komünizm hem ekonomik hem de politik bir sistem olarak belirtilmektedir. Çünkü sosyalizm her bireyin eşit yaşamasını amaçlarken komünizmde hem her bireyin eşit yaşama maçı hem de sınıfsız, dinsiz ve devletsiz bir topluma ulaşma amacı güdülmektedir.

Ayrıca her iki ideolojide de eşitlik söz konusu olmasına rağmen, sosyalizmde eşit yaşam komünizmde ise eşit yaşamın yanı sıra eşit yönetim modeli de bulunmaktadır. Sosyalizmde çoğunluğun kararı dikkate alınırken, komünizmde tek olan parti otoritesi geçerlidir. Ve bu özelliği de sosyalizmi bir bakıma liberalleştirmektedir denilebilir. Çünkü ekonominin yönetiminde halkın söz hakkı bulunmaktadır.

Tüm bunlara ek olarak; sosyalizm ve komünizm arasındaki farklardan bir diğeri de refahın neye göre dağıtıldığıdır. Nitekim sosyalizmde bireyin üretkenliğine göre dağıtım yapılırken, komünizmde bireyin ihtiyacına göre dağıtım yapılmaktadır. Sosyalizmde mülk sahibi olunabilirken (büyük şirketler ya da büyük topraklar değil) komünizmde özel mülkiyet kavramı yoktur.

Örneğin; sosyalizmde kişi araba sahibi olabilir ama bir araba fabrikasının sahibi olamaz. Komünizmde ise bütün mal mülk, toplumun tamamı tarafından serbest olarak kullanılabilir. Son olarak; komünizm kapitalizmin tamamen yok edilmesi gerektiği görüşünü savunurken, sosyalizm kapitalizmin sosyalist bir devlet içinde var olabileceğini savunur.

Sosyalist Ülkeler Hangileridir?

Sosyalist Ülkeler Hangileridir?Yukarıda da belirttiğimiz gibi ilk sosyalist ülke Lenin’in önderliğinde kurulan SSCB’dir. Dünyanın ikinci sosyalist ülkesi ise 1924 yılındaki hareketiyle Moğolistan Halk Cumhuriyeti olmuştur. Daha sonra ise Asya ve Doğu Avrupa’da sosyalist ülkeler kurulmaya başlamıştır. Ve bu ülkelerin çoğu Marksist-Leninist ideolojiyi benimsemiştir.

1989-1922 yıllarında yaşanan değişimler pek çok ülkede sosyalist sistemin çöküşüne neden olmuştur. Günümüzdeki sosyalist ülkelere baktığımızda ise listede Küba, Çin, Laos ve Vietnam’ın olduğunu görüyoruz. Küba Cumhuriyeti, 1 Temmuz 1961 yılından beri sosyalistken, Çin Halk Cumhuriyeti 1 Ekim 1949’dan beri sosyalisttir. Laos Demokratik Halk Cumhuriyeti 2 Aralık 1975’ten beri sosyalist ülkeyken, Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti 2 Temmuz 1976’dan beri sosyalist ülke olarak anılmaktadır.

Bunların yanı sıra, günümüz Marksist-Leninist ideolojiye bağlı olmayan sosyalist ülkeler ise şu şekilde belirtilmektedir. 1971’den beri sosyalist olan Bangladeş Halk Cumhuriyeti, 1980’den beri sosyalist olan Guyana Kooperatif Cumhuriyeti, 1947’den beri sosyalist olan Hindistan Cumhuriyeti, 1976’dan beri sosyalist olan Portekiz Cumhuriyeti, 1992’den beri sosyalist olan Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti, 1964’ten beri sosyalist olan Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti ve 1978’den beri sosyalist olan Sri Lanka Demokratik Sosyalist Cumhuriyeti olarak belirtilmektedir.




Yorumları Görmek İçin Tıklayın

Diğer yorumlar ( 1 )

  1. Çok güzel bir yazı olmuş çok teşekkürler bu şekilde devam etmeniz dileği ile.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir