Paylaşım

Mobbing Nedir? Nasıl Yapılır?


 

Yaşamın her alanında, özellikle de iş hayatında önemli bir sorun haline gelen mobbing hakkında bilginiz var mı? Ne olduğunu, nasıl yapıldığını biliyor musunuz?


Latince kökenli (mobile vulgus’tan türemiştir) olan mobbing için yeni bir terim diyebiliriz. Zira günümüzde pek çok kişi mobbing ne demek bilmiyor bile! (Aslında mobbingin ne olduğu gayet iyi biliniyor ama bu bilgi teoriden değil pratikten geliyor diye düşünüyorum.) Her neyse; konuya dönelim.

Yukarıda da söylediğim gibi mobbing; taciz etme, psikolojik şiddet gösterme, aşağılama, yıldırma, gücü kötüye kullanıp kişiye kasıtlı olarak zarar vermek isteme gibi anlamlara geliyor. Yani sizin de anladığınız üzere mobbing kavramına pek de yabancı sayılmayız. Sonuçta; ülkemizde birilerinin birilerini taciz etmesi “ne yazık ki!” şaşırılacak bir durum değil. Nitekim etrafımızda tacizle ilgili sayısız canlı örnek var. Hatta belki de bahsettiğim üzücü durumla siz de karşılaşıyor olabilirsiniz.

Ancak şu da bir gerçek ki son yıllarda yaşanan gelişmeler ve getirilen yeni kanunlarla; mobbing artık göz yummak zorunda olduğumuz bir olgu değil! İşte bu nedenle; herkesin mobbing hakkında detaylı bilgi sahibi olması ve mobbing ile başa çıkmak için neler yapılması gerektiğini öğrenmesi gerekiyor.

Mesela; iş yerinizde size sürekli kötü davranan bir üstünüz varsa, davranışına mobbing diyebilmek için bazı şeylerden emin olmalısınız. Ya da mobbing karşısında izleyeceğiniz hukuki süreçte dikkat etmeniz gereken şeyleri öğrenmelisiniz. Özetlemek gerekirse; mobbingin nasıl yapıldığından ispatlanacağına kadar konular hakkında bilgi sahibi olmalısınız. Bunun dışında Tacizcinin davranış çeşitleri hakkında da bilgiler edinerek, mobbingle nasıl baş edileceğini bilmelisiniz. Tüm bu konuları ve daha fazlasını aşağıda başlıklar halinde ele alacağım.

Şimdi dilerseniz mobbing nedir, nasıl yapılır hakkında bilgiler verelim:

Mobbing Nedir?

Mobbing Nedir?Mobbing, ilk olarak 1960’lı yıllarda bazı hayvan davranışlarını incelemek için Konrad Lorenz tarafından kullanılan bir sözcüktür. Etolog (kısaca hayvan davranışlarını inceleyen bilim insanı) Lorenz, mobbing için “küçük hayvan gruplarının büyük hayvanlara karşı gösterdiği tepki” tanımını yapmış.

1972 yılında ise İsveçli doktor Peter Paul Heinemann, okul yaşantısındaki çocukların davranışlarını incelemiş. Mobbingi, çocuklar arasındaki zorbalık olarak ifade etmiştir. Daha sonra ise mobbing ile ilgili yaptığı çalışmalarla tanınan Dr. Leymann, bu kavramı yeniden ele almıştır.

İş yerinde mobbingi ilk kez tanımlayan Leymann’ın ifadesine göre ise bu kavram “bir ya da daha fazla kişinin, diğerine yaptığı düşmanca ve ahlak dışı bir iletişim şeklindeki psikolojik terör” olarak tanımlanmıştır. Evet, mobbing kavramının ortaya çıkışı hakkında bunları söyleyebiliriz. Sözcük Batı literatürüne yeni girmiş olduğu için net bir Türkçe karşılılığı henüz bulunmamaktadır. Mobbing; “psikolojik terör, psikolojik şiddet, duygusal taciz, yıldırma” gibi kelimelerle tanımlanabilir. Şimdiye kadar söylediklerimde hemfikirsek, gelelim mobbing nasıl yapılır sorusunu cevaplandırmaya:

Mobbing Nasıl Yapılır?

Mobbing Nasıl Yapılır?Mobbingin psikolojik taciz, baskı, aşağılama gibi anlamları olduğunu öğrendiğimize göre mobbinge örnek olabilecek vakalara gelelim. Çünkü kavramın gündeme gelmesi, pek çok kişinin yersiz şekilde mobbinge maruz kaldığını söylemesine yol açtı. Örneğin; yöneticisinin kötü bir tepkisiyle karşılaşan çalışan hemen “bana mobbing yapılıyor” diyor. Diğer bir ifadeyle; en küçük olumsuzluklar bile mobbing olarak gösteriliyor. İşte bu nedenle; yanlış anlaşılmamalara meyil vermemek adına birkaç örnek mobbing davranışından bahsetmek istiyorum.

Öncelikle iş yerinde duygusal tacize uğradığınızı söylemeniz için, mobbingin sistematik bir şekilde yapılması gerektiğini bilmelisiniz. Normalde gayet normal bir alt-üst ilişkinizin olduğu yöneticinizin, size söylediği olumsuz bir sözü, mobbing olarak nitelendiremezsiniz. Kısacası; iş yerinde mobbinge maruz kaldığınızı söylemeniz için bir ya da birkaç kişinin sizi yıldırmak, işten uzaklaştırmak için sürekli olarak benzer hareketleri yapması gerekiyor. Yöneticiniz, üstünüz ya da iş arkadaşlarınız sizi yıldırmak için şu davranışları sergiliyorsa mobbing mağduru olabilirsiniz!

Mobbing Örnekleri

Mobbing Örnekleri

  • Dedikodunuzun yapıldığını duyuyorsanız ve hissediyorsanız,
  • Toplantılar, seminerler, kısacası iş yerinizle ilgili organizasyonlar konusunda hiçbir bilgi verilmiyorsa,
  • Öz güveninizi sarsacak şekilde davranılıyorsa,
  • Etik olmayan tepkilerle karşılaşıyorsanız,
  • Görünüşünüz, diliniz, dininiz vs… yüzünden dışlanıyorsanız,
  • Benzer sebeplerden dolayı sürekli alay konusu oluyorsanız,
  • Her adımınız izleniyor, her hareketiniz gözlem altında tutuluyorsa,
  • Ağzınızı açtığınız her an susturulmaya çalışıyorsanız ve söylediklerinizden dolayı aşağılanıyorsanız,
  • Sürekli olarak ortamda yokmuşsunuz gibi davranılıyorsa,
  • Pozisyonunuza uygun olmayan işler yapmanız söyleniyorsa,
  • Eksiğinizi bulmak için ekstra çaba sarf ediliyorsa,
  • İtme, sandalyesine-masasına vurma, çelme takma gibi davranışlarla fiziksel şiddete maruz kalıyorsanız,
  • Elle sarkıntılık, sözlü cinsel imalar gibi tacizlerle mağdur oluyorsanız,
  • Ve benzer hareketlerle her gün karşılaşıyorsanız; mobbing kazazedesiyim diyebilirsiniz.

Neden Mobbing Yapılıyor?

Neden Mobbing Yapılıyor?Peki, neden mobbing yapılıyor? İnsanlar bu kadar kötü mü? Kişiler ya da gruplar neden karşısındakine kasti olarak zarar vermek ister ki? Neden onun kötülüğü için sistemli bir şekilde hareket eder? Onu işten uzaklaştırmak, yıldırmak, kötü hissettirmek gibi amaçlar için neden ekstra çaba sarf edilir?

Aslına bakarsanız, bunun pek çok farklı nedeni olabilir. Ancak belli başlı olanlar için şunlar söylenebilir. Mesela; mobbing yapan kişinin körü körüne inandığı bazı şeyler vardır. Irk, din, mezhep gibi! Ve karşıdaki kişi onun düşüncelerine, inanışlarına ters düşecek şekilde davranıyordur.

Ya da mobbing yapılan kişi, diğer bir ifadeyle mağdur, tacizci tarafından bir tehlike olarak görülüyordur. Rekabet ortamı ve fazla hırs; bezdirme, yıldırma, psikolojik şiddet gösterme gibi meyilleri olan kişilerin mobbing yapmasına zemin hazırlıyor da denilebilir. Bunlara ek olarak; kötü yönetilen bir şirket, yoğun stres, iş yerindeki yerleşmiş yanlış kuralları bir başkasının da benimsemesini istemek gibi faktörler mobbing yapılmasına neden olabilir.

Tacizcilerin ve Mağdurların Ortak Özellikleri Nelerdir?

Tacizcilerin ve Mağdurların Ortak Özellikleri Nelerdir?Peki, duygusal tacizde bulunanların ve mağdurların göze çarpan özellikleri nelerdir? Demek istediğim o ki acaba mobbing mağduru olanlar diğerlerinden farklı niteliklere sahip oldukları için mi böyle davranışlarla karşılaşıyorlar? Ya da mobbingcileri diğerlerinden ayıran ortak özellikler var mı? İsterseniz aşağıdaki başlıkta da bu sorulara değinelim.

Mobbing Mağdurlarının Ortak Özellikleri

Mobbing Mağdurlarının Ortak Özellikleri

  • Kendi hakkının yanı sıra başkalarının haklarını da savunmak isteyen ve bunun için çaba gösteren,
  • Boyun eğmekten hoşlanmayan, yanlış bir şey gördüğünde söylemekten çekinmeyen,
  • Karşısındaki kişiye pozisyonuna göre değil yaptığı işe ve dürüstlüğüne göre davranan,
  • İşini severek yapan ve elini attığı hemen her şeyde başarılı olan,
  • Kariyerinde yükselmek için uğraşan ve bu yolda önüne çıkan engellere karşı koyan,
  • Ya da tüm bunların tersi yönde; utangaç veya içe dönük olan,
  • Hakkını savunmaktan korkan ve öz güven sorunu yaşayan,
  • İşe yeni başlayan veya yeni mezun olanlar,
  • Ve erkeklere ziyade daha çoğunlukla kadınlar; mobbing mağduru oluyorlar.

Mobbing Tacizcilerinin Ortak Özellikleri

Mobbing Tacizcilerinin Ortak Özellikleri

  • Psikolojik sorunları ve pek çok farklı korkusu olan,
  • Öz güven sorunu yaşayan, kendini kanıtlamak için birilerini ezme ihtiyacı duyan,
  • Geçmişte travmalar yaşayan,
  • Empatiden yoksun, kendilerini sevmedikleri gibi başkalarını da sevmeyen,
  • Duygusal zekaları son derece düşük olan, (İnceleyin: Duygusal Zeka Nedir? Nasıl Geliştirilir?)
  • Şiddete meyilli olan ve hakimiyet kurmak isteyen,
  • Kendini yeterli görmediği için başarılı olan herkesi bir tehlike olarak gören,
  • Ahlak dışı davranmaktan çekinmeyen ve kontrol manyağı gibi davranan kişilerse genel anlamda mobbingciler grubunu oluşturuyor.

Mobbing ile Nasıl Başa Çıkılır?

Mobbing ile Nasıl Başa Çıkılır?Gelelim; mobbing ile başa çıkma yöntemlerine! Tüm bu bilgilerden sonra mobbinge maruz kaldığınızı düşünüyorsanız, ne yapmalısınız? Nasıl bir yol izlemelisiniz? Nerelere başvurmalısınız? Mobbing uygulayan kişiye karşı nasıl davranmalısınız?

Öncelikle; duygusal tacize uğradığınızdan eminseniz; bunu kanıtlamak için karşılaştığınız davranışları tek tek not etmelisiniz. Mesela; size sorumluluğunuz dahilinde olmayan ve pozisyonunuza pek de yakışmayan bir iş verildiğinde bunu yazılı olarak kaydetmelisiniz. Yaptığınız işin niteliğini, emrin size ne şekilde verildiğini, hangi saatlerde o işi yaptığınızı ya da yapmaya zorlandığınızı, kısacası bütün ayrıntıları yazmalısınız. Çünkü bu elinizde delil niteliğinde yazılı bir belge olması açısından faydalı olacaktır.

Buna ek olarak; zorbaya boyun eğmemek için onunla açıkça konuşmalısınız. Duruma itiraz ettiğinizi söylemelisiniz ve psikolojik şiddet tarzındaki davranışlarını acilen durdurmasını istemelisiniz. Ki bu konuşmayı yaparken yanınızda size şahitlik edebilecek güvenilir birilerinin olması gerektiğini de unutmamalısınız. Zira sizi destekleyecek bir tanığınızın olması, mobbing ile başa çıkma sürecinde epey işinize yarayacaktır.

Buraya kadar dediklerimde hemfikirsek devam edebiliriz;

Mobbing karşısında yapmanız gereken bir diğer şey de yaşadıklarınızı yetkili birilerine bildirmektir. Üstünüz mobbing uyguluyorsa daha yetkili yöneticiye, insan kaynaklarına ya da yönetim kurulu gibi mercilere çıkarak durumunuzu elinizdeki delillerle birlikte rapor etmelisiniz. Tüm bu süreçte, psikolojik açıdan yardım almayı da düşünmelisiniz.

Mobbing mağdurları; her gün karşılaştıkları tacizler yüzünden (kas ağrıları, hem beden hem de zihin olarak yorgunluk, uyku problemleri, paranoyak düşünceler, kaygı, iştah sorunları, mutsuzluk, güvensizlik…) problem yaşamaktadırlar. Bir uzmandan yardım almanız hem mobbingle başa çıkmanız hem de mobbinge uğradığınız yönünde kanıtınızın olması açısından lehinize olacaktır.

Tacizciye karşı hukuksal bir mücadele verecekseniz ise haklarınız şunlar olacaktır. Çünkü mağdur; haklı nedenlere dayanarak iş sözleşmesini feshedebilecektir. Mobbing uygulayan kişilerden maddi ve manevi tazminat talep edilebilecektir. Peki, hukuksal mücadele için mobbinge uğrayan çalışan ne yapmalı, nerelere başvurmalı? Mağdurlar, Alo 170, Türkiye İnsan Hakları Kurumu, Anayasa Mahkemesi gibi mercilere başvurabilirler. Ama bu noktada hem daha doğru bir yol izlemek hem de şikayetçi olmak için 7/24 ulaşabileceğiniz Alo 170’ ile işe başlamak daha mantıklı diye düşünüyorum.




Abone Ol

Muhteşem Paratic içerikleri e-posta adresinizde.
Söz veriyoruz spam yapmayacağız :)






Diğer yorumlar ( 1 )

  1. Nesrin hanım elinize emeğinize sağlık. Gördüğüm en güzel Mobbing Nedir yazısı 🙂

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bunu okuyan bunları da okur