Paylaşım

İroni Nedir? Nasıl Yapılır? Örnek Cümleler


 

İroni bir tek edebiyatta değil günlük hayatta da sıklıkla karşımıza çıkıyor! Peki, pek çok kişinin dilinde olan sözcük gerçekten doğru kullanılıyor mu dersiniz? İşte cevapları!

Bir tek edebiyat terimi olarak değil günlük konuşmalarda da karşımıza çıkan ironi, bugün pek çok kişi tarafından “tam olarak” ne ifade ettiğini bilmeden kullanılıyor. “İroni yapıyorum canım, çok ironik bir durum, ne ironi ama… “ gibi daha bilimum cümle duyuyor ya da söz konusu sözcüğü daha havalı olmak adına biz kullanıyoruz. Peki, ironinin anlamını tam olarak biliyor muyuz? İşte bu sorunun yanıtları…

Navigasyon

İroni Ne Demek? Kısaca Bilgi

İroni Ne Demek? Kısaca Bilgiİroni ne demek sorusunun cevabına baktığımızda karşımıza “biriyle ya da bir olayla alay, tiyatro terimi olarak da etkiyi arttırmak için bir şeyin tersini söyleyerek alay etme” cevapları çıkmaktadır. TDK tanımına baktığımızdaysa “gülmece, söylenen sözün tersini kastederek kişiyle veya olayla alay etme” anlamlarını görüyoruz. Biraz daha detaya inecek olursak ise ironinin söylenenin tam tersinin kastedildiği ifade olduğunu belirtebiliriz. Yani söylenen ya da yapılan eylem, ciddi görüntüsü altında karşıt söylenceyi veya eylemi, çelişki noktasına çekmeyi hedeflemektedir. Diğer bir ifadeyle ironi; mimik, jest ve tonlama ile söylemek istenen şeyin altını dolaylı yoldan çizer.

Bir söz sanatı olan ironinin yerini bulabilmesi için karşınızda yeteri kadar zeki birinin olması gerektiğini ayrıca belirtelim. Aksi bir durumda, söylemiş olduğunuz şeyin tam tersini söylemek isterken karşınızdaki kişi tarafından tamamen yanlış anlaşılabilirsiniz. Mesela; “x bey, her zamanki gibi çok anlamlı konuşuyor” dediniz ve karşınızdaki kişi ciddi bir tavırla başını sallayarak “evet” dedi. Yani anlaşılmadınız. Bu söz üzerine yeniden ironi yapmak isterseniz “keşke diğerleri de sizin kadar anlayışlı olsalar” diyebilirsiniz. Ama karşınızdaki kişi olayı anlamayacağı için yalnızca kendinizi tatmin etmiş olursunuz.

Tam da bu noktada konuyla ilgili olarak Sokrates’in diyalog yöntemine kısaca değinelim. Çünkü ünlü düşünürün diyalog yöntemi ironi ve maiotik olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci olan ironide Sokrates, muhatap olduğu kişinin doğru sandığını düşündüğü bilgileriyle ilgili çeşitli sorular sorar ve yanıtlarının içindeki muhtemel yanlışlıkları ortaya çıkartır. İkinci aşama olan maotikte ise ustaca sorduğu sorularla muhatabının zihninde doğuştan var olduğunu düşündüğü gizli bilgileri açığa çıkarmayı amaçlar. İlaveten, sözcüğün Yunanca kökenli olduğunu ve eironeía kelimesinden geldiğini belirtelim.

Edebiyatta İroni

Edebiyatta İroniEdebiyat alanında temel olarak 3 farklı ironi çeşidi vardır. Bunlar; sözlü ironi, durum ironisi ve dramatik ironidir. Peki, bu kavramlar neleri ifade ederler? Sözlü ironi; hepimizin bildiği ve günlük hayatta sıklıkla kullanılan söylenilen şeyin tersinin ima edilmesi durumudur. Dramatik ironi ise seyircilerin olayı karakterlerden daha çok bildiği durumlardır. Durum ironisi de karakterlerin olayları nasıl gördüğü ve gerçekte nasıl olduğu arasındaki farklı anlatan ironi biçimidir.

İroni Nasıl Yapılır?

İroni Nasıl Yapılır?Gelelim, ironi nasıl yapılır sorusunun cevaplarına! Zira görünen o ki, hala bu sorunun cevabını bilmeyenler var (!) Aslına bakarsanız, ironi yapmak için karşılaştığınız duruma uygun bir şeyler söylemeniz ve muhatabınızı açıkça iğnelemek istemeniz gerekmektedir. Örneğin; bir arkadaşınızın evine gittiniz ve davet edildiğiniz halde oranın çok pis olduğunu gördünüz. İşte böyle bir durumda; “iyi ki de sürpriz yapmaya kalkışmamışım, yoksa maazallah senin pis olduğunu falan düşünürdüm” diyebilirsiniz. Veya “evin de bal dök yala dedirtecek kadar temiz” gibi cümlelerle ironi yapabilirsiniz.

Nasıl ironi yapılır sorusuna daha saysız farklı örnek verilebilir. Misal; fazlasıyla küçük harflerle konuşan kişilere “biraz daha sessiz konuş, millet rahatsız olacak” diyebilirsiniz. Veya arabasına bindiğiniz ve trafik kurallarına hiç uymadığını gördüğünüz arkadaşınıza “kendimi trafikte ilk kez bu kadar güvenli hissediyorum, şoförlüğün baya iyiymiş” gibi sözler edebilirsiniz. Kısacası; anlatmak istediğiniz şeyin tam tersini söyleyerek ironi yapabilirsiniz.

İroni Örnekleri

İroni ÖrnekleriYukarıda bahsettik ancak birkaç örnekle daha ironiyi pekiştirelim. İşte ironi ne demek, nasıl yapılır sorularının yanıtlarını merak edenler için örnek ironi cümleleri:

Yüksek sesli konuşan kişiye: “Henüz kulaklarımın zarı patlamadı, biraz daha bağırabilirsen…”
Kötü bir futbolcu hakkında: “Vay be, adeta bir Metin Oktay.”
Başarısız bir yazar hakkında: “Tabii tabii çok başarılı, en az Tolstoy kadar iyi kurgulanmış hikayeleri var!”
Öğretmen, tembel öğrencisine: “Sorumluluklarının bilincinde olduğun için sözlüye seninle başlamak istiyorum.”
Yönetici, mesaiye geç kalan çalışanına: “Bravo, her zamanki gibi işe vaktinden önce geldin.”
Genç kadın, onu bekleten erkek arkadaşına: “Ne kadar da dakiksin!”

Sanıyorum ki bu kadar ironik cümleden sonra ironinin nasıl yapılacağını anlamışsınızdır. Dilerseniz, son olarak kısaca humor ile ironi arasındaki farklardan bahsedelim.

Humor Nedir? İroni Arasındaki Fark!

Humor Nedir? İroni Arasındaki Fark!İroniden bu kadar bahsetmişken, humor ile arasındaki farklara değinmesek olmazdı. Zira humor ile ironi sık sık birbirinin yerine kullanılsa da bu iki kelime farklı şeyler ifade ederler. Mesela; humor ince alay olarak tanımlanmaktadır. Ve ironiye kıyasla daha çok bir kavramı, durumu ya da ruh halini belirtmek için kullanılır.

Daha açık söylemek gerekirse , sözün bayağılığına kaçmadan ciddi bir tutumla ama kişinin yüzünü güldürecek biçimde ifade edilmesidir. Çoğunluk tarafından normal olduğu düşünülen şeylerin içindeki trajediye dikkat çekilir. İronide ise esas olan, edebiyatta anlatılmak istenenin alay olduğunu belli edecek şekilde tersini söylemektir.




Yorumları Görmek İçin Tıklayın

Diğer yorumlar ( 0 )

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir