Yatırım yapmaya başla!

Hisse Senedi Nedir? Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Borsanın en çok işlem gören enstrümanı hisse senetleridir. Bu yazıda, onları daha yakından tanımaya çalışalım:
Hisse Senedi Nedir? Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Hisse senetleri, en eski yatırım araçlarından birisidir. Öyle ki borsaların kuruluşunun nedenidir. Günümüzde ise borsanın en yüksek işlem hacimli enstrümanlarıdır.

Sahip oldukları özellikleri ile her daim dikkat çeken hisse senetleri, kazançlı yatırımlara konu olmaktadır. Ancak onları iyi tanımanız gerekmektedir.

Şimdi hisse senetlerini tanımak isteyenler için bilgilere geçelim:

Hisse Senedi Nedir?

Hisse Senedi Nedir?Sermaye şirketlerinin ortaklarına; ortaklık ve paylarını belirlemek amacıyla verdikleri kıymetli evraklara hisse senedi denir. Hisse senetleri, Sermaye Piyasası Kurulu’ndan alınan izinle çıkarılır ve her sermaye şirketi bu hakka sahip değildir.

Hisse senedi çıkarabilecek kurumlar; anonim şirketler, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ve özel kanunla kurulmuş kurumlardır. Bu durumların hisse senetleri de SPK denetiminde çıkarılmaktadır.

Hisse senetleri, bir ortaklığı ve mülkiyeti temsil etmektedir. Şirket işleyişini devam ettirdiği sürece hisse senetleri var olacaktır ve şirket kar ettiği sürece değer kazanacaktır. Sabit bir getirileri yoktur ve şirketin bilanço karına, yatırım kararlarına göre değeri değişkenlik gösterir.

Bir hisse senedinin sahibine getirisine ise temettü denmektedir. Temettü miktarı ise hisse senedinin piyasa değerini değiştirmektedir.

Borsada alınıp satılan hisse senetleri, halka arz edilmişlerdir. Yani borsaya kote edilmiş hisse senetleridir. Halka arz edilecek olan hisseler, borsaya kaydettirilir. Bu sayede borsanın, hisse senedini tanıması ve alım – satım işlemlerinin yapılması sağlanır.

Bu işlem sayesinde şirkette, kendine gerekli olan kaynakları sağlayarak gelişimini ve büyümesini kolaylaştırır. Şirketlerin büyümesi ve kaynak sağlaması adına, borsalar oldukça önemli kurumsal piyasalardır.

İlk Borsa Binası
İlk Borsa Binası – Anvers

Borsa binalarının kurulması, hisse senetlerinin el değiştirmeye başlamasıyla olmuştur. Daha önceki borsa faaliyetleri, pazar ve panayırlarda yapılmaktaydı. Dünya deniz ticaretinin gelişim gösterdiği dönemde hisse senetlerinin ticari işlemlere dahil olmasıyla birlikte borsa faaliyetleri genişlemiştir.

Artan işlem hacmiyle birlikte daha güvenli mekanlara ve kayıt altına alınan işlemlere gereksinim duyulmuştur. Bu nedenle de borsa binaları kurulmuştur. Borsa denildiğinde aklımıza hisse senedinin gelme nedeni de budur.

Hisse Senetlerinin Özellikleri Nelerdir?

Hisse Senetlerinin Özellikleri Nelerdir?Hisse senetlerinin hukuki niteliklerini Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Sermaye Piyasası Kanunu incelemektedir. TTK’ya göre hisse senetleri, şirket sermayesinin bir parçasını temsil eden evraklardır.

Şirketin esas sözleşmesi içerisinde, sermayenin kaç hisse senedine ayrılacağı ve her hissenin sermayenin ne kadarını temsil ettiği belirtilmelidir. Şirket bakımından her hisse senedi bir hukuki birimi teşkil etmektedir ve hukuken bölünmesi mümkün değildir.

Türk Ticaret Kanunu’nun 389. Maddesi gereğince hisse senetleri, muhtelif tertipler ve kupürler halinde çıkarılıyorsa, her birinin değeri 500 liradan az olamaz. Buna rağmen idari kararlarla bu tutar, asgari olarak günün koşullarına uygun hale getirilebilir.

Hisse senetleri kıymetli evrak özelliğine sahiptir ve çeşitli haklar, sorumluluklar getirmektedir. Hisse senedine bağlı olan haklar, haricen devredilemez. Hisse senedinin devredilmesiyle birlikte temsil ettiği haklar da devredilmiş olur.

TTK tarafından nitelikleri belirlenen hisse senetlerinin üzerinde bulundurması gereken bazı noktalar vardır:

  • Şirketin unvanı,
  • Ticaret sicil numarası ve tescil tarihi,
  • Kayıtlı esas sermayesi,
  • Hisse senedinin nominal değeri ve türü,
  • Nama yazılı hisse senetlerinde hisse sahibinin adı, soyadı ve ikamet adresi,
  • İki yetkili imzası bulunmalıdır.

TTK tarafından tanımlanan hisse senetlerinin sahiplerine sağladığı haklar ve getirdiği sorumluluklar da bulunmaktadır. Hisse senetlerinin sağladığı haklar:

  • TTK m.533’e göre; şirket karından pay alma hakkı,
  • TTK m.373 – 537’ye göre; şirketin yönetimine katılma ve oy kullanma hakkı,
  • TTK m.394’e göre; rüçhan hakkı,
  • TTK m.447’ye göre; tasfiyeden pay alma hakkı,
  • TTK m.362’ye göre; şirketin faaliyetleri hakkında bilgi alma hakkıdır.

Hisse senetlerinin getirdiği sorumluluklar ise; sır saklama, taahhütleri yerine getirme ve sözleşme şartlarına uyma sorumluluklarıdır. Hisse senetlerinin bulundurduğu hak ve sorumlulukların, borsada alınıp satılması sonucunda el değiştirmesi mümkündür. Buna rağmen borsada hak ve sorumluluk devri yoktur ve borsa dışı alım – satımlarda söz konusudur.

Hisse Senedi Türleri Nelerdir?

Hisse Senedi Türleri Nelerdir?Türk Ticaret Kanunu’nun 409. maddesine göre hisse senetleri, hamiline ve nama yazılı olarak ikiye ayrılmaktadır. Dünya geneline baktığımızda ise en çok bilinen hisse senetlerinin imtiyazlı ve adi hisse senetleri olduğu görülecektir.

ABD gibi gelişmiş ülkelerde en çok imtiyazlı hisse senetleri işlem görmesine rağmen ülkemizde bu hisse senetlerine izin verilmemektedir. Bu tür hisse senetleri, yatırım aracı olarak kullanılamazlar.

Hisse senetleri geneline bakıldığında ise bazı türler görülecektir. Bu türleri şu şekilde sıralamak ve tanımlamak mümkündür:

Adi ve İmtiyazlı Hisse Senetleri

Adi hisse senetleri, şirketin belli bir kısmını temsil eden hisselerdir. Sahiplerine şirket karından pay alma, şirket yönetiminde yer alma, oy kullanma, şirket faaliyetleri hakkında bilgi alma hakkı vermektedir.

İmtiyazlı hisse senetleri ise adi hisse senetlerine göre daha ayrıcalıklı ve özel temettü dağıtımı gibi haklar veren hisselerdir. İmtiyazlı hisse senetleri, ana sözleşmede belirtilen koşulları sağlamaktadır. Ayrıcalıklı hisseler olması nedeniyle, altın hisse olarak da adlandırılırlar.

Nama ve Hamiline Yazılı Hisse Senetleri

Nama yazılı hisse senetleri, ortaklık payını temsil etmesi için çıkarılmış ve üzerinde o kişinin adı yazılı olan kıymetli evraklardır. Hamiline yazılı hisse senetleri ise herhangi bir isim bulundurmazlar.

Hisse senedinin sahibi olarak ya hisse senedini ibraz eden ya da Takasbank dökümünde adı yazılı olan kişinin ismi yazılır. Borsa İstanbul’da alınıp satılan hisse senetleri, hamiline yazılı hisse senetleridir.

Bedelli ve Bedelsiz Hisse Senetleri

Kuruluş veya sermaye artırımında şirket tarafından çıkarılan hisse senetlerine bedelli hisse senetleri denmektedir. Bedelsiz hisse senetleri ise; şirketin bazı varlıklarında yaşanan değer artışı ve bu değer artışının sermayeye eklenmesi ile çıkarılan hisselerdir.

Primli ve Primsiz Hisse Senetleri

Hisse senetlerinin üzerinden nominal değer yazılıdır. Bu nominal değerden daha yüksek bir bedel ile çıkarılan senetler, primli hisse senetleridir. Üzerinde yazılı olan değerden çıkarılan hisse senetleri ise primsiz hisselerdir.

Kurucu ve İntifa Hisse Senetleri

Kurucu hisse senetleri, şirketin kurucularına ve şirket açısından önemli olan kişilere bedelsiz verilen hisse senetleridir. Oy kullanma hakları yoktur. Yalnızca temettü hakları bulunur. Kuruluş aşamasında verdiği hizmet karşısında ana sözleşmede belirtilmek üzere şirket karının bir kısmına katılma hakları vardır. Bu hisse senetleri kurucuların adına yazılıdır.

İntifa hisse senetleri ise bedeli şirket tarafından ödenmiş olan pay sahiplerine, safi kazanca ve tasfiye sonucunda iştirak veya yeni çıkarılacak olan hisse senetlerini alma hakkını veren hisselerdir. Belirli kişiler için alacak veya hizmet karşılığında verilen, ortaklık hakkı temsil etmeyen hisse senetleridir.

Hisse Senedi Yatırımı Nasıl Yapılır?

Hisse Senedi Yatırımı Nasıl Yapılır?Hisse senetleri, borsaların en likit enstrümanlarıdır. Ancak işlem gördükleri farklı piyasalar da bulunmaktadır. Örneğin; forex, hisse işlemlerine konu olan piyasalardandır.

Aynı zamanda farklı yatırım işlemlerine de konu olurlar. Örneğin; VİOP’ta hisselere, vadeli işlem sözleşmeleri üzerinden yatırım yapılır. Forexte ise CFD denen fark kontratları üzerinden işlem görür.

Şimdi en kısa haliyle bu işlem şekillerini inceleyelim:

Borsada Hisse Senedi Yatırımı

Borsada Hisse Senedi YatırımıBorsanın en temel enstrümanları olan hisse senetleri, elektronik ortamda arz ve talebe göre işlem görürler. Alıcı ve satıcı arasında, aracı kurumlar vasıtasıyla işlemler gerçekleşir.

Diyelim ki; A hisse senedini almak istiyorsunuz. Aracı kuruma hangi koşullarda almak istediğinizi belirten emri verirsiniz. Aracı kurum bu emri, borsadaki emir havuzuna atar.

Sizin gibi A hissesini satmak isteyen bir kişinin emri de bu havuzdadır. Sizin emrinizle satıcının emri karşılaştığı zaman işleminiz gerçekleşmiş olur. Yani siz A hissesini istediğiniz seviyeden almış, satıcı ise satmış olacaktır.

Elbette bu emirlerin karşılaşması sırasında çeşitli prosedürler gerçekleşir. Ancak siz bunları görmeden emrinizin gerçekleştiğini veya gerçekleşmediğini görürsünüz.

Temel mantık ise takip edilen hisse senedinin düşük seviyeden alınıp, yüksekten satılmasıdır. Bunun için de hisse fiyatının nasıl değiştiğini bilmeniz gerekiyor.

VİOP’ta Hisse Senedi Yatırımı

VİOP’ta Hisse Senedi YatırımıTürev bir piyasa olan VİOP, Borsa İstanbul çatısı altında hizmet veren bir piyasadır. Vadeli işlem sözleşmeleri ile işlem yapılır.

VİOP’ta doğrudan bir hisse senedine yatırım yapılmaz. Bunun yerine A hissesinin konu olduğu sözleşmelere yatırım yapılır.

Bu sözleşmelerde hissenin miktar ve niteliği bellidir. Yatırımcılar ise bugünden üzerinde anlaşılan fiyattan alma ve satma hakkına sahip olurlar.

VİOP’un hisse işlemlerinde borsaya göre avantajı, kaldıraçlı işlem imkanı sunmasıdır. Aynı zamanda risk yönetimi sağlayan bir piyasadır.

Forexte Hisse Senedi Yatırımı

Forexte Hisse Senedi YatırımıKüresel bir piyasa olan forexte, dünyaca ünlü hisse senetlerine yatırım yapılır. Google, Apple, Facebook, Microsoft, Ferrari, Royal Dutch Shell gibi hisseleri kolayca alıp satabilirsiniz.

Forex piyasasının yapısı gereği, dünyanın neresinde olursanız olun bu hisseleri alıp satabilirsiniz. Fiziki olmayan şekillerde gerçekleşen işlemler, haftanın 5 günü 24 saat boyunca internet üzerinden yapılır.

Hisseler, forex piyasasında CFD denen sözleşmeler üzerinden işlem görür. CFD, fark kontratları olarak dilimize çevrilir. Hisse senedi, endeks gibi varlıklara fiziki olarak sahip olmadan fiyat beklentilerinin alınıp satılmasını sağlayan türev araçlardır.

Aynı zamanda CFD sayesinde daha az sermaye ile bu hisseleri alıp satmış olursunuz. Forex için hazırlanan demo hesaplarda bu işlemleri kolayca öğrenebilirsiniz.

Ücretsiz VİOP deneme hesabı açın ve 100.000 lira sanal para ile risk almadan nasıl yatırım yapacağınız öğrenin.



Doviz Yatırımı Doviz Yatırımı
#Hisse Senedi kategorisini keşfet

Daha fazla içerik yükle



SAT AL
Size daha iyi hizmet verebilmek için Yasal Mevzuat çerçevesinde, veri politikalarımızda belirtilen amaçlarla sınırlı olmak üzere çerezler (cookies) kullanıyoruz. Detaylı bilgi ve izin iptali ile ilgili olarak Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.
Ayrıntılar
Onaylıyorum