Petrol fiyatları, İran ve Katar yetkilileri arasında ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerin üçüncü gününde de devam etmesiyle haftaya düşüşle başladı. Diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenmesi ve hafta sonunda yeni bir askeri tırmanış yaşanmaması, önceki haftaki yükselişin ardından piyasalardaki jeopolitik risk algısını bir miktar hafifletti.
Piyasa.Paratic.com verilerine göre saat 09.10 sularında Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,25 düşüşle 109,29 dolarda seyrederken, ABD ham petrolü yüzde 3,38 düşüşle 100,6 dolarda seyrediyor.
Brent petrol, ABD’deki ara seçimlerin ardından ABD-İran geriliminin yeniden tırmanabileceğine ilişkin endişelerle ekim ayını son altı ayın en yüksek seviyesinde tamamlamıştı. Cuma günü ise yüzde 2’den fazla yükselerek varil başına yaklaşık 118 dolarla nisandan bu yana en yüksek seviyesine ulaşmıştı.
KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, petrol fiyatlarında son yükselişlerin ardından teknik bir geri çekilme yaşandığını belirtti. Waterer, diplomatik ilerleme ihtimalinin korunması ve hafta sonunda kayda değer bir askeri tırmanış görülmemesinin fiyatlar üzerindeki kısa vadeli baskıyı azalttığını ifade etti.
Bununla birlikte analist, ABD’deki ara seçimlerin ardından İran’a yönelik söylemlerin sertleşmesi halinde Brent petrolün 120 dolara doğru hareket edebileceği uyarısında bulundu.
Hürmüz Boğazı ve arz endişeleri gündemde
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, pazar günü yaptığı açıklamada Katar’ın arabuluculuğunda devam eden görüşmelerin istişareleri sürdürme amacı taşıdığını belirtti. Arakçi, Tahran’ın hem savunmaya hem de diplomasiye hazır olduğunu söyledi.
Diplomatik temaslar, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerine yönelik saldırıların enerji ve taşımacılık maliyetlerini artırdığı bir dönemde gerçekleşiyor. Öte yandan Suudi Arabistan’ın petrol altyapısına yönelik saldırılara rağmen ekim ayında ham petrol ihracatını eylül ayına kıyasla artırdığı bildirildi.
ING analistleri, son haftalardaki fiyat hareketlerinin piyasanın ABD ile İran arasında yeni çatışmalar yaşanması ihtimalini giderek daha fazla fiyatladığını belirtti. Analistler, ABD ara seçimlerinin ardından ne yeni saldırıların gerçekleşmesi ne de bir anlaşmaya varılması durumunda, petrol fiyatlarına yansıyan jeopolitik risk priminin korunup korunmayacağının önemli bir soru olacağını kaydetti.
OPEC+ Aralık üretim hedeflerini değiştirmedi
Petrol piyasasında arz tarafına ilişkin bir diğer gelişme ise OPEC+ kararından geldi. Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Cezayir, Kazakistan ve Umman’dan oluşan yedi çekirdek üye, pazar günü çevrim içi gerçekleştirdikleri toplantıda Aralık ayı üretim hedeflerini sabit tutma kararı aldı.
Böylece grubun üretim politikasında yeni bir değişiklik yapması 2027 yılına bırakılmış oldu. OPEC+ üyeleri, İran savaşı nedeniyle ihracat akışlarında yaşanan kesintilerle mücadele etmeyi sürdürüyor. Körfez ülkeleri ihracatlarını artırmaya çalışsa da üyelerin çoğu mevcut üretim hedeflerinin altında üretim yapıyor.
Rystad analisti Jorge Leon, Aralık ayı hedeflerinin sabit tutulmasını beklenen ve görece kolay bir karar olarak değerlendirdi. Leon’a göre asıl önemli sınav, grubun 29 Kasım’daki bakanlar toplantısında 2027 yılı üretim çerçevesini belirlemesi olacak.
OPEC+, 2026 boyunca üretim hedeflerini kademeli olarak artırmış ve 2023 yılında kararlaştırılan günlük 1,65 milyon varillik arz kesintisinin aşamalı olarak geri alınmasını eylül ayında tamamlamıştı. Bununla birlikte grubun üyelerin çoğunu kapsayan günlük yaklaşık 2 milyon varillik bir başka üretim kesintisi katmanı 2026 sonuna kadar yürürlükte kalacak.
2027 üretim planları belirsizlik taşıyor
OPEC+ üyelerinin 2027 yılı üretim kotalarına temel oluşturacak üretim kapasitesi değerlendirmesini dördüncü çeyrekte tamamlaması gerekiyor. Ancak İran savaşı, Orta Doğu’daki kapasite artırımı projelerini aksatarak gelecekteki üretim potansiyeline ilişkin tahminleri belirsizleştirdi. Bu nedenle değerlendirmenin kasım ortasına kadar tamamlanması bekleniyor.
Leon, grubun 2027 yılı için son derece zor bir karar vermek zorunda kalacağını belirtti. ABD-İran savaşının seyri, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışlarının ne hızla normale döneceği ve kesintiye uğrayan arzın yeniden piyasaya girmesiyle oluşabilecek arz fazlası, üretim planlamasını etkileyen temel belirsizlikler arasında yer alıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve diğer tahmin kuruluşları da Körfez’deki petrol akışlarının normale dönmesi halinde 2027 yılında arz fazlası oluşabileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle OPEC+’ın kasım sonunda alacağı karar, yalnızca üretim kotaları açısından değil, gelecek yıl küresel petrol arzının dengesi bakımından da önem taşıyor.
