Fransa’da hükümet karşıtı protestolar ve planlanan yeni grevler, ülkenin mali görünümüne ilişkin yatırımcı endişelerini artırdı. Bu hafta başında 2002’den bu yana en yüksek seviyesine ulaşan Fransız devlet tahvili faizleri, siyasi belirsizliğin kamu borçlanma maliyetleri üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıdı.
Kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Fransa’nın kredi notunu Aa3 seviyesinde teyit etti. Kuruluş, ülkenin kredi notu görünümünü ise negatif olarak korudu. Moody’s, Fransa’nın siyasi yapısındaki parçalanmanın yasama kurumlarının işleyişini olumsuz etkileme riskinin arttığını belirtti.
Kuruluş, siyasi kurumların bütçe açığının azaltılması konusunda ilerleme kaydetmesi halinde ülkenin görünümünün yeniden durağana çevrilebileceğini bildirdi.
Fransa’nın bütçe hedefi baskı altında
Fransa hükümeti, bütçe açığını 2026’da gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 5,4’ü seviyesinde öngörürken 2027’de yüzde 5’e düşürmeyi hedefliyor. Ancak tasarruf sağlamayı amaçlayan vergi düzenlemelerine muhalefetin karşı çıkması, bütçe sürecine ilişkin belirsizliği artırıyor.
Ulusal Meclis’te bütçenin vergi düzenlemelerine ilişkin görüşmelerin 27 Ekim’de yeniden başlaması bekleniyor. Muhalefet milletvekillerinin planlara direnmesi, hükümetin mali hedeflerini hayata geçirmesini zorlaştırıyor.
Natixis CIB EMEA Ekonomik Araştırmalar Başkanı Alain Durré, hükümetin borçlanma maliyetlerinde sert bir yükselişi önlemeye kararlı olduğunu söyledi. Durré’ye göre hükümet, bütçeyi nihai oylama olmadan geçirebilmesine imkân tanıyan Anayasa’nın 49.3 maddesini kullanmayı veya kararname yoluna gitmeyi değerlendirebilir.
Bu adımların yatırımcı endişelerini azaltabileceğini belirten Durré, son dönemde Fransız devlet tahvillerinde görülen baskının büyük ölçüde portföylerdeki taktiksel değişikliklerden kaynaklandığını ifade etti. Geleneksel olarak uzun vadeli yatırım yapan yatırımcıların ise henüz piyasaya dönmediğini kaydetti.
Ebury Piyasa Stratejisi Başkanı Matthew Ryan da 2027 bütçesinin parlamentodan geçip geçmeyeceğinin belirsiz olduğunu belirtti. Ryan, bütçenin kabul edilmesi halinde dahi siyasi uzlaşma için verilecek tavizlerin bütçe açığını azaltmakta yetersiz kalabileceğini değerlendirdi.
Fransız tahvil faizleri 2002’den bu yana en yüksek seviyede
Fransa’nın gösterge niteliğindeki 10 yıllık devlet tahvili faizi, bu hafta 11 baz puan yükselerek 2002’den bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
Fransa ile Euro Bölgesi’nin temel referanslarından biri olan Almanya’nın 10 yıllık devlet tahvili faizi arasındaki fark da Kasım 2011’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
ING’nin Fransa ve İsviçre Kıdemli Ekonomisti Charlotte de Montpellier, protestoların siyasi ve bütçesel kaygılara yeni bir belirsizlik katmanı eklediğini belirtti. De Montpellier, gelişmelerin gelecekte kurulacak hükümetlerin gerekli reformları ve tasarruf tedbirlerini hayata geçirmekte zorlanacağı yönündeki algıyı güçlendirdiğini söyledi.
Protestolar ekonomik büyümeyi daha da yavaşlatabilir
Fransa’da 24 Ekim için yeni gösteriler planlanırken sendikaların desteklediği ülke çapındaki grev ve protesto gününün 5 Kasım’da düzenlenmesi bekleniyor. Sarı Yelekliler hareketinden bazı gruplar da yeni gösteri çağrıları yapıyor.
ING, 20 Ekim tarihli değerlendirmesinde protestoların uzaması halinde tüketici ve iş dünyası güveninin daha fazla bozulabileceği uyarısında bulundu. Banka, Fransa ekonomisinin büyümesine ilişkin beklentilerini 2026 için yüzde 0,3, 2027 için yüzde 0,6 olarak açıkladı.
Protestoların devam etmesi, güven kaybının derinleşmesi veya piyasa geriliminin artması durumunda büyümenin bu tahminlerin de altında kalabileceği belirtildi.
Geçmişteki toplumsal hareketler de Fransa ekonomisi üzerinde ölçülebilir etkiler yarattı.
ING’nin aktardığı verilere göre Sarı Yelekliler protestoları, 2018’in son çeyreğinde ekonomik büyümeyi 0,1 puan azaltmış olabilir. 2023 baharındaki emeklilik reformu karşıtı grevler de ilk çeyrek büyümesini yaklaşık 0,1 puan düşürdü.
ING, şiddet olaylarının tüketicileri şehir merkezlerinden uzak tutabileceğini, turistlerin seyahatlerini ertelemelerine ve işletmelerin yatırımlarını geciktirmelerine yol açabileceğini belirtti.
Durré ise tüketici güveninin son protestolar başlamadan önce de tarihsel olarak düşük seviyelere yakın olduğuna dikkat çekti. Uzayan protestoların büyümeyi yavaşlatması ve siyasi baskının kamu harcamalarında kesinti planlarını aksatması, hükümetin yüzde 5’lik bütçe açığı hedefine ulaşmasını zorlaştırabilecek başlıca riskler arasında gösterildi.
CAC 40 son bir ayda yüzde 4,5 geriledi
Fransa’nın gösterge hisse senedi endeksi CAC 40, son bir ayda yüzde 4,5 değer kaybetti. ING’ye göre protestolardan doğrudan etkilenme riski en yüksek sektörler perakende, konaklama ve turizm ile taşımacılık ve lojistik oldu.
Gösteriler nedeniyle mağazalar ve alışveriş merkezleri daha düşük ziyaretçi trafiği, kapanışlar ve satış kayıplarıyla karşı karşıya kalabilir. Oteller, kafeler, restoranlar ve seyahat hizmetleri de ertelenmesi veya telafi edilmesi zorlaşan müşteri kayıplarından etkilenebilir. Ulaşım ve lojistik faaliyetlerinde ise aksaklıkların uzaması halinde operasyonel sorunların artabileceği belirtiliyor.
Fransız perakende devi Carrefour, protestoların ve artan enerji maliyetlerinin tüketici güvenini olumsuz etkilemesini gerekçe göstererek kâr beklentisini düşürdü ve yatırımlarını azalttı.
Şirketin hisseleri Çarşamba günü yüzde 14’ten fazla geriledi. ING’nin Fransa Ticaret ve Sanayi Odaları ağı tahminlerine dayandırdığı değerlendirmeye göre salı günü itibarıyla 2 binden fazla işletme olaylardan doğrudan etkilenmişti.
Bankalar ve lüks tüketim sektörü de etkilenebilir
Carmignac Yatırım Komitesi Üyesi ve Portföy Danışmanı Kevin Thozet, belirsizliğin yalnızca protestolardan doğrudan etkilenen şirketlerle sınırlı kalmayabileceğini söyledi.
Thozet’e göre yüksek öz sermaye maliyeti bankalar üzerinde baskı yaratabilir. Uzayan belirsizlik, kredi büyümesini yavaşlatırken kredi kalitesine ilişkin sorunları da artırabilir.
Fransa’nın lüks tüketim sektörü ise satışlarının önemli bölümünü yurt dışından elde etmesi nedeniyle iç pazardaki gelişmelere karşı farklı bir konumda bulunuyor.
LVMH’nin 2025 yılı gelirlerinin yalnızca yüzde 8’i Fransa’dan geldi. Bununla birlikte, Fransa’daki LVMH gelirlerinin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturan vergi iadesi kapsamında yapılan alışverişler, turizmde yaşanabilecek yavaşlamadan etkilenebilir.
Thozet, siyasi belirsizliğin altı ay daha sürmesinin piyasalar, ekonomi ve girişimciler açısından uzun bir süre olacağına dikkat çekti.
