ABD’de 3 Kasım’da düzenlenen ara seçimlerde Demokratların Senato ve Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu elde etmesinin, Başkan Donald Trump’ın görevdeki son iki yılında dış politika gündemine daha fazla ağırlık vermesine yol açabileceği değerlendiriliyor. Uzmanlara göre Trump, Kongre’de daha sıkı denetimle karşı karşıya kalırken İran ve Ukrayna savaşlarına ilişkin politikalarında da daha fazla sorgulanacak.
kolayca yatırım yapın
Associated Press’in projeksiyonlarına göre Demokratlar, Iowa, Kansas, Kuzey Carolina, Ohio, Güney Carolina ve Teksas’ta Cumhuriyetçilerden sandalye kazanarak Senato’da çoğunluğu elde etti. Temsilciler Meclisi’nde de kontrolü ele geçiren Demokratlar, yönetimin harcamalarını denetleme, bütçe kararlarında söz sahibi olma ve Trump’ın dış politika gündemine itiraz etme konusunda daha geniş yetki kazandı.
Chatham House ABD ve Kuzey Amerika Programı Direktörü Laurel Rapp, CNBC’ye yaptığı değerlendirmede, Trump’ın denetim ve soruşturmalar konusunda daha fazla kısıtlamayla karşılaşabileceğini ancak dış politikada önemli hareket alanını koruduğunu söyledi.
İran savaşı Kongre’nin gündeminde olacak
Rapp, yükselen akaryakıt ve gıda fiyatları ile enflasyon nedeniyle İran savaşının seçim sürecinin önemli başlıklarından biri olduğunu belirtti. Trump, 28 Şubat’ta İsrail ile birlikte düzenlenen saldırılarla savaşı başlatmıştı.
Demokratların İran savaşı konusunda yönetimin yetkilerini sınırlandırmak amacıyla Temsilciler Meclisi ve Senato’da oylamalar düzenleyebileceğini belirten Rapp, Kongre’nin bütçe yetkisini kullanarak ABD ordusunun ve İran operasyonlarının finansmanını kısıtlamaya çalışabileceğini ifade etti.
Demokratlar her iki kanatta da çoğunluğu elde ettikleri için Trump’ın çatışmaya ABD’nin katılımını sona erdirmesini öngören düzenlemeleri gündeme getirebilir. Ancak böyle bir düzenlemenin başkanlık vetosuna rağmen yürürlüğe girebilmesi için Kongre’de vetoyu aşacak sayıda oy gerekiyor.
Trump’ın dış politikadaki yetkileri devam ediyor
German Marshall Fund misafir kıdemli araştırmacısı J.C. Lintzenich ise ara seçimlerin başkanı değil, Kongre’nin yapısını değiştirdiğine dikkat çekti.
Lintzenich, CNBC’ye yaptığı açıklamada, ABD başkanının hâlâ geniş yetki ve hareket alanına sahip olduğunu belirterek İran’daki çatışmanın ve Rusya-Ukrayna savaşındaki belirsizliğin devam ettiğini söyledi.
Dış politikanın başkan ve atadığı yetkililer tarafından yürütüldüğünü vurgulayan Lintzenich, Kongre’nin değişmesine rağmen yürütmenin dış politika alanındaki yetkilerinin devam ettiğini ifade etti.
Bununla birlikte yeni Kongre döneminde özellikle Ukrayna’ya sağlanan ve yasal düzenlemelere dayanan finansman başta olmak üzere bütçe harcamaları üzerinde daha sıkı denetim uygulanabileceğini kaydetti.
Lintzenich, önceki Kongre’nin Beyaz Saray’a karşı daha esnek bir tutum sergilediğini, Demokratların iki kanatta da çoğunluğu elde etmesiyle birlikte Kongre’nin yasama, bütçe ve denetim yetkilerini daha aktif kullanarak yönetimi mevcut yasalara ve Kongre kararlarına uyma konusunda daha yakından takip edeceğini belirtti.
ING: Demokratların zaferi piyasa istikrarını destekleyebilir ancak belirsizlik sürüyor
ING analistleri Michiel Tukker ve Benjamin Schroeder, Demokratların ara seçimlerde elde ettiği belirleyici zaferin piyasalar açısından görece istikrar sağlayabileceğini ancak önümüzdeki dönemde önemli belirsizliklerin devam edeceğini değerlendirdi.
Analistler, Demokratların kazanmasının temel senaryo olduğunu ancak zaferin büyüklüğünün piyasalar açısından değerlendirilmesi gereken yeni sonuçlar doğurduğunu belirtti.
Seçim sonucuna itiraz edilmesi riskinin düşük olması, Trump’ın sonucu kabul etmesi ve ocak ayında yeni Kongre’nin göreve başlamasının siyasi geçiş sürecini kolaylaştıracağını ifade eden analistler, Kongre’nin iki parti arasında bölünmesinden kaynaklanabilecek siyasi tıkanıklık riskinin de ortadan kalktığına dikkat çekti. Bu görece istikrarlı görünümün piyasa duyarlılığını destekleyebileceği kaydedildi.
Bununla birlikte ING analistleri, Demokratların zaferinin hisse senedi piyasalarında devam eden yapay zeka kaynaklı tedirginliklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Veri merkezlerinin seçim sürecinde önemli gündem maddelerinden biri olduğunu belirten analistler, Demokratların yapay zeka sektörüne yönelik hükümetin serbest piyasa yaklaşımına kıyasla daha sıkı bir tutum benimsediğini ifade etti.
ABD ekonomik büyümesinin önemli ölçüde yapay zeka yatırımlarına dayandığına dikkat çeken ING analistleri, sektöre yönelik daha sıkı politikaların zamanla büyüme üzerinde baskı oluşturabileceğini belirtti. Bunun kısa vadede büyük politika değişikliklerine dönüşmesinin beklenmediğini ancak yakından izlenmesi gereken bir eğilim olduğunu kaydetti.
Enflasyon ve faizlerde belirsizlik devam ediyor
ING analistlerine göre Trump’ın dış politikadaki yetkilerini koruması, enflasyon görünümünü belirsiz kılan unsurların devam etmesine neden oluyor. İran savaşının henüz sona ermediğini belirten analistler, petrol fiyatlarının seçim sonuçlarına sınırlı tepki verdiğine dikkat çekti.
Paratic Piyasalar verilerine göre ABD tipi (WTI) ham petrol dün 95,78 dolardan kapanırken bugün TSİ 11.58’e kadar 94,16 – 96,26 dolar aralığında fiyatlandı.
Trump’ın en sık başvurduğu politika araçlarından biri olan gümrük tarifelerinin yeniden gündeme gelebileceğini ifade eden analistler, piyasaların enflasyon verilerindeki sürprizlere karşı hassas olduğunu vurguladı. Enflasyon belirsizliğine yeni bir unsurun eklenmesinin faizlerin daha da yükselmesine yol açabileceği değerlendirildi.
14 Ekim’de açıklanan son veriye göre ABD’de enflasyon Eylül’de yıllık yüzde 3,7, aylık yüzde 0,3 arttı. Bu arada, yıllık çekirdek enflasyon oranı yüzde 2,4’ten yüzde 2,6’ya yükselerek yüzde 2,5’lik beklentiyi aştı.
Aylık çekirdek enflasyon ise yüzde 0,3 seviyesinde sabit kalarak Ağustos ayı ile aynı düzeyde gerçekleşti ve yüzde 0,2’ye yavaşlayacağı yönündeki tahminlerin aksine bir seyir izledi.
Dolar beklenti üstü enflasyonla yükselirken Fed’in para politikasını sıkı tutabileceği ve faiz artışına gidebileceği beklentilerini destekleyerek dolar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturdu.
ING analistleri bugünkü notlarında ayrıca piyasalardaki zımni volatilite göstergelerinin önümüzdeki aylarda faizlerde önemli hareketlere hazırlıklı olunması gerektiğine işaret ettiğini belirtti.
Piyasaların faiz artırım beklentileri de CME FedWatch verilerinin de gösterdiği gibi arttı. Son duruma göre ABD Merkez Bankası’nın (Fed) Aralık ayında faiz artırma ihtimali yüzde 81 olarak fiyatlanıyor.
