Uluslararası Ödemeler Bankası’na (BIS) göre artan kamu borcundan finansal kırılganlıklara ve yapay zeka patlamasının sürdürülebilirliğine kadar küresel baskılar riskleri artırıyor ve disiplinli politika yapımının gerekliliğini vurguluyor.
Bugün yayımlanan Yıllık Ekonomik Raporu’nda kurum; gergin mali pozisyonlar, süregelen arz şokları ve inatla yüksek enflasyonun yeniden ortaya çıkma riski dahil karmaşık bir kırılganlık karışımına karşı uyardı.
BIS, ekonomik faaliyetin son aylarda dirençli kaldığını belirtirken, istikrarı korumak için politika yapıcıların kararlı bir şekilde hareket etmesi gerektiğini söyledi.
BIS Genel Müdürü Pablo Hernandez de Cos, “Küresel ekonomide bir çekişme ve itişmeyi önlemek için politika eylemleri birbirini güçlendirmelidir. Nihayetinde başarı, sağlam mali ve finansal temellere bağlıdır” dedi.
BIS, daha sık arz kesintilerinin hane halkları ve işletmeler arasında daha yüksek enflasyon beklentilerinin yerleşmesine neden olabileceği konusunda uyardı.
De Cos gazetecilere yaptığı açıklamada, “Merkez bankalarının enflasyon beklentilerinin yerleştiğini gözlemlemeleri halinde harekete geçmeye hazır olmaları, vermek istediğimiz ana mesajdır” diye konuştu.
Orta Doğu’da ABD ve İran arasında yakın zamanda varılan ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının, aşırı senaryoların önleneceği anlamına gelen “iyi haber” olduğunu, ancak petrol piyasasının “normalleşmesinin” zaman alacağını belirtti.
BIS ayrıca yapay zekaya bağlı mevcut yatırım artışının kalıcılığı konusunda belirsizliğe işaret etti.
Yapay zeka, verimlilik artışı beklentileri yoluyla güveni artırıp büyümeyi desteklerken, banka iş kayıpları konusunda endişeleri artırdığı ve arz darboğazları ve yoğun rekabetin, önceki patlama ve çöküş döngülerinde görülen türden aşırı yatırıma yol açabileceğini öngördü.
Finansal kırılganlıklar da endişe kaynağı olmaya devam ediyor.
Yüksek varlık değerlemeleri ve yatırımcıların rehavet belirtileri, temel tahvil piyasalarını daha kırılgan hale getirirken, yapay zeka patlamasının finansmanı da tedarik zinciri genelinde giderek daha fazla borç ve karmaşık finansman yapılarına bağımlı görünüyor.
Aynı zamanda, rekor seviyedeki kamu borcu ve büyük, yüksek kaldıraçlı hedge fonlarının giderek daha fazla hakim olduğu devlet borcu piyasaları, artan riskler oluşturan “yeni bir devlet-finansal istikrar bağlantısı” yarattı.
BIS para ve ekonomi departmanının geçici başkanı Frank Smets, “Yeni mali-finansal istikrar bağlantısı, devlet tahvili değerlerinde daha sık ve daha keskin düşüşler anlamına gelebilir” dedi ve bu tür dalgalanmaların finansal koşulları hızla sıkılaştırabileceğini ekledi.
De Cos, BIS’in mesajının, kilit ekonomilerdeki borç seviyelerini düşürme ihtiyacı açısından “acil” olduğunu belirterek, “çünkü gerçek şu ki, bugün borç yüksek ve bu borç banka dışı finansal aracı kurumlar aracılığıyla finanse ediliyor” dedi.
BIS, politika yapıcıları fiyat istikrarına öncelik vermeye, mali sürdürülebilirliği sağlamaya, bankacılık sektörünün ötesinde koordinasyon ve denetimi güçlendirmeye ve yapısal reformları takip etmeye çağırdı.
De Cos, “Politika yapıcılar şimdi harekete geçmelidir. Gecikme, gerekli ayarlamaları daha maliyetli hale getirecektir” dedi.
