ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya ile dizel tedariki konusunda yaptığı anlaşmanın, küresel yakıt fiyatlarını anlamlı ölçüde düşürmesi beklenmiyor. Piyasa uzmanları, açıklanan sevkiyat miktarlarının arz sıkışıklığını hafifletmek için yetersiz kalabileceğine dikkat çekiyor.
Trump, Rusya’nın ilk aşamada 300 bin metrik ton dizeli hemen, ardından kasım ayında 500 bin ton ve daha sonra 1 milyon ton daha ihraç edeceğini duyurdu. Ancak analistler, Rusya’nın kısa vadede bu miktarları karşılayacak üretim fazlasına sahip olup olmadığını sorguluyor. Küresel tanker piyasasındaki kapasite sıkışıklığı ve artan navlun maliyetleri de sevkiyatları zorlaştırabilir.
Kpler’ın politika ve jeopolitik risk birimi başkanı Michelle Brouhard, fiyatları belirgin biçimde düşürmek için piyasaya günlük 400 bin varil ek dizel arzı gerektiğini belirtti. İlk sevkiyatın yaklaşık 2,25 milyon varil olması, bu miktarın bir aya yayıldığında günlük yaklaşık 75 bin varile karşılık gelmesi anlamına geliyor.
Danışmanlık şirketi Baringa’nın baş ekonomisti Capian Conran ise fiyatlarda hızlı bir gevşeme için günlük 850 bin varil ek arz gerekebileceğini tahmin etti.
ABD’de perakende dizel fiyatları eylülde ilk kez galon başına 6 doların üzerine çıkmış ve bu seviyenin üzerinde kalmıştı. Rusya’nın küresel pazara yönlendireceği yakıtın, ABD’ye ne ölçüde ulaşacağı da belirsizliğini koruyor. Trump başlangıçta sevkiyatların ABD ve dünya piyasalarına yapılacağını söylerken daha sonra Rus kargolarının küresel piyasalara sunulacağını açıkladı.
Arz sorunları 2027’ye uzayabilir
Rusya’nın dizel ihracatını hızla artırmasının önünde üretim kısıtları da bulunuyor. Tanker şirketi Braemar’ın analisti Mary Melton, Rus rafineri kapasitesinin yüzde 45’ine kadarının devre dışı olabileceğine dikkat çekti. Rusya’nın iç tüketimi de üretiminin büyük bölümünü karşıladığı için ihracata ayırabileceği ek miktar sınırlı kalabilir.
Rusya ve Orta Doğu’daki dizel ihracatında yaşanan aksaklıklar eylülde günlük 1,3 milyon varile ulaştı. Bu miktar, küresel dizel ve gaz yağı talebinin yaklaşık yüzde 4,5’ine karşılık geliyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), arz sıkıntısının 2027’ye kadar sürebileceği uyarısında bulundu.
Karadeniz’deki güvenlik riskleri ve Rus yakıtını taşıyan gemilere yönelik ticari çekinceler de nakliye maliyetlerini artırıyor. Bu koşullar altında uzmanlar, Rusya ile yapılan anlaşmanın küresel dizel piyasasına sınırlı bir rahatlama sağlayabileceğini, ancak fiyat baskısını tek başına ortadan kaldırmasının zor olduğunu değerlendiriyor.
