İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Washington’ın Haziran ayında imzalanan Mutabakat Zaptı’ndaki yükümlülüklerine dönmesi halinde Tahran’ın da anlaşmaya uyacağını söyledi.
Pezeşkiyan, savaşın kimsenin çıkarına olmadığını ve müzakere edilmiş bir çözüm için kapının hâlâ açık olduğunu belirtti.
Açıklamalar, ABD’nin Pazar günü İran’ın Larak Adası’ndaki füze rampalarına saldırmasının ardından geldi. İran ise buna Ürdün’deki iki ABD üssüne füze saldırısıyla karşılık verdi. ABD Başkanı Donald Trump yeni saldırılar düzenlenebileceği uyarısında bulunurken, çatışmaların henüz tam kapsamlı bir savaşa dönüşmediğini söyledi.
Gerilimin yeniden tırmanması, Hürmüz Boğazı’ndan petrol taşımacılığına ilişkin endişeleri de artırdı. Pazartesi günü Suudi Arabistan petrolü taşıyan iki süpertankerin boğazdan çıkarken saldırıya uğradığı bildirildi. Gelişmelerin ardından Brent petrolün fiyatı Salı günü yüzde 1,3 daha yükseldi.
İran, Hürmüz Boğazı’nda serbest geçişe ancak ABD’nin Haziran ayındaki anlaşmanın şartlarını uygulaması halinde izin vereceğini belirtiyor. Boğazdaki ulaşımın kısıtlanması, küresel petrol arzı açısından önemli bir risk oluşturuyor.
Öte yandan Washington, Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı da artırıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’la iş yapan ülke ve kurumlara yönelik ikincil yaptırımların haftalık olarak açıklanabileceğini söyledi.
İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati ise ülkenin yeterli döviz rezervine sahip olduğunu ve piyasalardaki oynaklığı azaltmak için döviz piyasasına 2 milyar dolara kadar müdahale edebileceklerini açıkladı. İran riyali Ağustos’ta dolar karşısında 2 milyon riyal seviyesini aşarak tarihi düşük seviyeye gerilerken, Temmuz’da yıllık enflasyon yüzde 66’ya ulaştı.
ABD ve İran doğrudan çatışmayı büyütmek istemese de karşılıklı saldırı tehditleri, ekonomik yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı’ndaki riskler krizin yeniden askeri çatışmaya dönüşebileceği endişesini canlı tutuyor.
