İran savaşı altıncı ayına girerken, dünyanın en güçlü petrol ittifakı OPEC+, petrol piyasası üzerindeki etkisini giderek kaybediyor. Orta Doğu’daki arz rotalarının kesintiye uğraması ve bazı OPEC ülkelerindeki enerji altyapısının zarar görmesi, grubun küresel üretimdeki payını ve fiyatlar üzerindeki etkisini zayıflattı.
Reuters’ın Uluslararası Enerji Ajansı verilerine dayanan hesaplamalarına göre OPEC+’nın küresel petrol üretimindeki payı Temmuz ayında yaklaşık yüzde 40’a geriledi. Bu oran, ABD ve İsrail’in şubat sonunda İran’a yönelik saldırıları öncesinde yüzde 48’in üzerindeydi. Düşüşün yaklaşık 4-5 puanlık bölümü ise Birleşik Arap Emirlikleri’nin mayıs ayında OPEC’ten ayrılmasından kaynaklandı.
Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, Suudi Arabistan, Irak ve Kuveyt gibi üreticilerin petrol ihracatını sınırlarken OPEC+’nın arzı hızlı biçimde artırma veya azaltma kapasitesini de düşürdü. Mart ayından bu yana altı kez üretim artışı açıklanmasına rağmen, kararların büyük bölümü sahada karşılık bulamadı.
Bu süreçte petrol piyasasının dengesinde Çin’in rolü öne çıktı. Çin’in ham petrol ithalatı, savaşın başlamasından bu yana geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 400 milyon varil azaldı. Daha düşük rafineri üretimi, yakıt ihracatına getirilen kısıtlamalar ve elektrikli araç kullanımındaki artış, talepteki gerilemede etkili oldu.
Çin’in zayıflayan petrol talebi, bu yıl fiyatların yükselişini sınırlayan önemli faktörlerden biri haline gelirken, OPEC+’nın geçmişte üstlendiği “dengeleyici üretici” rolünün karşısına Çin’in “dengeleyici talep merkezi” konumunu çıkardı.
