Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Çin’in nadir toprak elementlerine yönelik ihracat kısıtlamalarının tam olarak uygulanmasının, Çin dışındaki yaklaşık 6,5 trilyon dolarlık sanayi üretimini riske atabileceğini açıkladı.
Dünyanın en büyük nadir toprak üreticisi olan Çin, geçen yıl ihracat kontrollerini genişleterek ek mineralleri kapsama almış ve yeni lisans zorunlulukları getirmişti. Ancak uygulamanın yürürlüğe girmesi bir yıl ertelenmişti.
Elektrikli araçlardan savunma sanayisine, havacılıktan elektronik sektörüne kadar birçok alanda kullanılan nadir toprak elementlerinde yaşanabilecek olası tedarik aksaklıklarının, otomotiv, yüksek teknoloji, enerji ve savunma sektörlerini ciddi şekilde etkileyebileceği belirtildi. Rapora göre ekonomik etkinin yaklaşık yarısı ABD ve Avrupa’da hissedilecek.
IEA Başkanı Fatih Birol, kritik minerallerin küçük hacimlerde kullanılmasına rağmen büyük ekonomik değer yarattığını belirterek, bu minerallerde tedarik zincirlerinin halen birkaç ülkeye bağımlı olmasının önemli bir kırılganlık oluşturduğunu söyledi.
Ajans ayrıca, elektrikli araç bataryalarında kullanılan grafite yönelik planlanan ihracat kontrollerinin de tam uygulanması halinde Çin dışındaki yaklaşık 300 milyar dolarlık üretimin risk altına girebileceğini vurguladı. Çin, işlenmiş grafit üretiminin yüzde 90’ından fazlasını gerçekleştiriyor.
Öte yandan Batılı ülkeler kritik mineral tedarikinde Çin’e bağımlılığı azaltmaya çalışıyor. IEA’ya göre, 2023-2025 döneminde yeni projelere yönelik kamu finansmanı taahhütleri dört katın üzerinde artarak 65 milyar dolara ulaştı.
ABD ve Malezya’da devreye alınan yeni rafineri yatırımları sayesinde Çin’in küresel nadir toprak işleme pazarındaki payı 2023’teki yüzde 90 seviyesinden geçen yıl yüzde 85’e geriledi. Planlanan yatırımların hayata geçmesi halinde bu oranın 2035’e kadar yüzde 70’e düşebileceği öngörülüyor.
