Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmeleri değerlendirerek kritik uyarılarda bulundu. Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların enerji arzını ciddi biçimde etkilediğini belirten Birol, mevcut tablonun geçmişteki büyük enerji krizlerinden daha ağır sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Birol’a göre savaş öncesinde günlük yaklaşık 25 milyon varil olan Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol miktarı, bugün yaklaşık 15 milyon varile geriledi. Bu durumun piyasalarda güven sorununu artırdığını belirten Birol, gemilerin yeniden bölgeden geçmeye ikna edilmesinin kolay olmayacağını ifade etti.
Petrol fiyatlarının henüz 100 dolar seviyesini aşmamasında savaş öncesindeki arz fazlası ve IEA’nın piyasaya sunduğu 400 milyon varillik stratejik stokların etkili olduğunu belirten Birol, bu tamponların giderek tükendiğine dikkat çekti.
Birol, en büyük tehlikenin ham petrolden ziyade dizel ve jet yakıtı arzında yaşanabileceğini söyledi. Rusya’daki rafinerilerin zarar görmesi, Çin ve Hindistan’ın ihracatı azaltması ve Avrupa’nın alternatif tedarik kaynaklarındaki imkanların daralması, rafine ürün piyasasındaki baskıyı artırıyor.
Sorunun büyümesi halinde uçuş iptalleri, motorin arzında sıkıntı ve tarım sektöründe gübre kaynaklı problemler yaşanabileceği uyarısında bulunan Birol, enerji ticaretinde yeni dönemin “en ucuz tedarikçi” yerine “güvenilir ortak” anlayışına dayanacağını ifade etti.
Birol ayrıca Rusya-Ukrayna savaşı, Ortadoğu ve İran gerilimi ile ABD-Çin arasındaki teknoloji rekabetini önümüzdeki dönemin başlıca jeopolitik riskleri arasında gösterdi. Tayvan’ın da kritik mineraller ve yapay zeka eksenli ekonomik rekabet nedeniyle yeni bir risk alanına dönüşebileceğini belirtti.
