Ekonomist Mahfi Eğilmez, Türkiye’deki fon vurgununa ilişkin değerlendirmesinde kamu denetimi, siyasi sorumluluk ve hukuk güvenliğine dikkat çekti. Eğilmez, olayın yalnızca yatırımcıların uğradığı maddi kayıplar üzerinden ele alınmaması gerektiğini belirterek, denetim mekanizmalarının nasıl işlediğinin ve kamu kurumlarının görevlerini yerine getirip getirmediğinin araştırılması gerektiğini vurguladı.
Mahfi Eğilmez, fon vurgununun devlete, hukuka ve kamu kurumlarına duyulan güveni de zedelediğini ifade etti. Yatırımcıların birikimlerini değerlendirirken yalnızca karşılarındaki kişi ve kurumlara değil, hukuk sistemine ve denetleyici mekanizmalara da güvendiğini belirten Eğilmez, bu nedenle olayın daha geniş bir çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Mahfi Eğilmez’den siyasi sorumluluk vurgusu
Kamu yönetiminin örgütlenmesi, denetim kurumlarının bağımsızlığı, şeffaflık ve hesap verebilirlik konularının doğrudan siyasi sorumluluk alanına girdiğini belirten Eğilmez, fon vurgununda aktif siyasetçilerin veya yetkili kişilerin denetim mekanizmalarının işlevsiz kalmasında rolü olup olmadığının araştırılması gerektiğini ifade etti.
Eğilmez, usulsüzlüklerin veya yolsuzluk iddialarının üzerinin örtülmesine yönelik herhangi bir siyasi baskının bulunup bulunmadığının da somut delillerle ortaya çıkarılması gerektiğine dikkat çekti. Sorumluluğun yalnızca birkaç bürokratın görevden alınması veya tutuklanmasıyla sınırlı tutulmaması gerektiğini belirten ekonomist, olayın kamu gücünün kullanımı ve devlet yönetiminin işleyişi açısından da incelenmesini istedi.
“Sorumluluk unvana göre değil, somut delillere göre belirlenmeli”
Sorumluluğun makam veya unvana göre değil; yetki, görev, bilgi, eylem ve somut deliller doğrultusunda belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Eğilmez, hiç kimsenin siyasi konumu veya bağlantıları nedeniyle ayrıcalıklı olmaması gerektiğini ifade etti.
Bununla birlikte yalnızca makam sahibi olmanın bir kişiyi suçla ilişkilendirmek için yeterli olmadığını belirten Eğilmez, suçsuzluk karinesinin korunması ve hiçbir makamın hesap sorulamaz bir alan hâline gelmemesi gerektiğini kaydetti.
Fon vurgununun ekonomik maliyetine dikkat çekti
Fon vurgununun ekonomik sonuçları bulunduğunu da belirten Eğilmez, hukuk güvenliğinin yatırımcı kararlarını etkileyen temel unsurlardan biri olduğunu ifade etti. Denetim mekanizmalarının etkin çalışmadığı ve kamu gücünü kullananların hesap vermediği bir ortamda ekonomik güvenin kalıcı biçimde sağlanamayacağını vurguladı.
Eğilmez’e göre hukuki güvensizlik, yatırım kayıplarının yanı sıra ülkenin borçlanma maliyetlerine, finansman koşullarına ve uzun vadeli büyüme potansiyeline de yansıyor. Bu koşulların uluslararası itibarın iyileştirilmesini, CDS primlerinin sürdürülebilir biçimde düşmesini ve yabancı sermayenin talep ettiği risk priminin azaltılmasını zorlaştırdığını belirtti.
Ekonomist, yapısal reformların ilk adımının hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek ve kamu yönetiminde gerçek bir hesap verebilirlik düzeni kurmak olduğunu ifade etti. Eğilmez, fon vurgununda ihtiyaç duyulan sürecin belgeler, denetim raporları ve şeffaf soruşturmalarla desteklenmesi gerektiğini belirterek, asıl meselenin yalnızca kaybolan paranın hesabını sormak değil, vatandaşın devlete ve hukuka duyduğu güveni yeniden tesis etmek olduğunu vurguladı.
Fon krizi Borsa İstanbul’u nasıl etkiledi?
Fon skandalı, Borsa İstanbul’da özellikle işlem hacmi ve fiili dolaşımı düşük hisselerde sert satış baskısı oluşturdu. Fonlardan gelen para çekme taleplerini karşılamak isteyen bazı portföylerin hisse satışlarına yönelmesi, belirli şirketlerin paylarında düşüşleri hızlandırdı. Eylül ayında yoğunlaşan satışlarla BIST 100 endeksi 14 bin 500 seviyelerinden 10 bin 626 puana kadar geriledi.
Fon krizinin ardından yatırım fonlarının portföy yoğunlaşması, likidite yönetimi ve denetim süreçleri Borsa İstanbul’un gündemine taşındı. Özellikle sınırlı fiili dolaşıma sahip hisselerde büyük fon pozisyonlarının fiyatlar üzerindeki etkisi tartışılırken, yaşanan gelişmeler yatırımcı güveninin yeniden tesis edilmesinin önemini ortaya koydu.
