Yatırım yapmaya başla!

Özbekistan, Devlet Ekonomisi Yerine Pazar Odaklı Bir Yapıya Geçmek İstiyor

Eski bir Sovyet devleti olan Özbekistan, bir dizi hükümet reformu ile ekonomik modelinde bir devrim yaratacağını düşünüyor.
Özbekistan, Devlet Ekonomisi Yerine Pazar Odaklı Bir Yapıya Geçmek İstiyor

Kaynak bakımından zengin bir ülke olan Özbekistan, yabancı yatırımları çekmek için bir dizi hükümet reformunun ekonomik modelinde devrim yaratacağını umarak baskı yapıyor. Eski Sovyet devleti, 1991 yılında Moskova’dan bağımsızlık kazandı ve son yollarda Orta Asya ülkesi, devlet ekonomisinden uzaklaşarak pazar odaklı bir yapıya geçmek istediğini iddia ediyor.

Özbek hükümeti, özellikle tarımsal üretimin çeşitlendirilmesinin yanı sıra maden ve petrol ihracatının kapasitesinin ve üretiminin geliştirilmesine odaklandı. Dünyanın dördüncü en büyük altın yataklarına sahip olan ülke, bakır ve uranyum bakımından da oldukça zengin.

Özbek enerji endüstrisi ise ülkede hem petrol hem de gazın önemli bir şekilde kullanılmayan rezervleri bulunduğunu iddia ederek ağır bir varlığa sahip. Ülkenin başlıca nakit mahsul endüstrisi, zorunlu emek kullanımı konusundaki küresel boykot emirlerine maruz kalmasına rağmen, pamuk üretimi de önemli bir katkı maddesi olmaya devam ediyor.

Shavkat Mirziyoyev, 2016 yılından bu yana Özbekistan Devlet Başkanlığı görevini yürütmekte ve ekonomiyi açma girişimlerinin arkasındaki ana itici güç olmuştur.

2019 – 2021 Reform Yol Haritası

2019 - 2021 Reform Yol HaritasıÖzbek hükümetinin Kasım 2018’de ilan edilen 2019’dan 2021’e reform yol haritası, beş politika hedefini özetliyor: Makroekonomik istikrarın sağlanması, devlet liderliğindeki ekonomiden pazar odaklı bir sisteme geçişi hızlandırmak, sosyal hizmetleri geliştirmek, hükümetin piyasa ekonomisindeki rolünü güçlendirmek ve çevresel istikrarı korumak.

Mirziyoyev’in yönetimi, yargı sisteminin kovuşturmadan insan haklarının korunmasına, yolsuzlukla mücadele, finansal piyasaların serbestleştirilmesi ile yerli ve yabancı yatırımcılar için elverişli bir ortam yaratılmasına yeniden odaklanmaya başladı.

Sınır-pazar odaklı komisyonculuk Auerbach Grayson’ın analisti Ipek de Vilder, bu tür reformların Özbekistan’ı, 1990’ların başlarında Polonya’ya ve 2000’de Romanya’ya benzetmesine yardımcı olacağı, pazardaki güçlü GSYİH büyümesi ve iyi boru hatları ile yapılan reformların yabancılar için yatırım fırsatlarını artırdığının görüldüğüne dikkat çekti.

Hükümet, devlet teşebbüstlerinin büyük ölçekli özelleştirmelerine odaklanmıştır. Auerbach Grayson’ın yurt içi broker ortağı Avesta Yatırım Grubu, yatırımcıların ilgisini çeken likit stokların bir örneği olarak, 3,5 milyon ton kapasiteli çimento fabrikası Qyxylqumsement’in beğenisini çekti. Şirketin yüzde 86’sı devlete ait olup, yüzde 35’i özelleştirilmiştir.

Özbekistan’ın 2018’de GSYİH büyümesi yüzde 5,1 idi ve 2019 yılında sabit kaldı. Bu yılın ilk çeyreğinde ise büyüme yüzde 5,3 olarak açıklandı.

Ülkede Reform Yorgunluğu

Ülkede Reform YorgunluğuKonumu, genç nüfus yapısı, doğal kaynakları, büyük döviz rezervleri, düşük devlet ve özel sektör borcu dahil Özbekistan lehine çalışan makro faktörler olsa da kendisini sınır pazarlarının öncüsüne ulaştırma girişimi bir miktar rüzgarlara takılıyor.

Ekonomist İstihbarat Birimi’nin (EIU) küresel tahmin direktörü Agathe Demarais’e göre; son zamanlarda 1 milyar dolarlık tahvil teklifi, yatırımcılar tarafından nispeten iyi karşılandı. Ancak hükümetin kalkınma stratejilerinde belirtilen planların çoğu tam olarak uygulanmadı.

CNBC’ye konuşan Demarais, “Daha gerçekçi olarak, piyasa odaklı bir ekonomiye geçiş, devlete ekonomik büyümeyi teşvik etmek için sistemetik bir güven duyulması nedeniyle uzak bir ihtimal olmaya devam ediyor,” dedi.

Reform yorgunluğu riski olduğunu söyleyen Demarais, “Mirziyoyev, kısa sürede çok büyük çapta ve kapsamda olması nedeniyle etkili bir şekilde uygulanması zor olabilecek birçok ekonomik reformu zorladı,” ifadelerini kullandı.

Ayrıca Sovyet döneminin mirasının hala çok fazla hissedilir olduğu ve mevcut zihniyetten uzaklaşmasının yıllar sürdüğünü göz önüne alarak, Özbekistan toplumunun serbest piyasa olmaktan uzak olduğunu da belirtti.

Demokratik Reform Konusunda Şüphecilik

Demokratik Reform Konusunda ŞüphecilikMirziyoyev’in selefi İslam Karimov’a göre; Özbekistan sıkı bir şekilde kontrol edilen toplumdu, ancak yeni rejimin söylemindeki değişimin somut sonuçlar doğuracağına dair sorular hala devam ediyor.

Özbekistan, EIU 2018 Demokrasi Endeksi’nde yer alan 167 ülkenin 156. sırasında bulunuyor. Üstelik bu sıra, Sudan’ın altında bulunuyor.

Demarais; ekonomik çevreyi yeniden düzenleme girişimlerine rağmen Mirziyoyev’in hükümetin yabancı yatırımcıları cezbetme arayışına yardımcı olma olasılığı düşük olan demokrasiyi ilerletmek için siyasi reformlar başlatması muhtemel olmadığını belirtti.

Demarais, “Her ne kadar başkan, bazı siyasi mahkumları serbest bıraksa da bazı kozmetik değişikliklere ve başkanın fiili değişime tercüme etmesi muhtemel olmayan söylemlere rağmen konuşma özgürlüğünde kayda değer değişiklikler olması muhtemel değildir,” diyerek, bunun yatırımcı duyarlılığına ağırlık vermeye devam edeceğini ifade etti.

Capital Economics’te yükselen piyasa ekonomisti William Jackson, uzun vadeli beklentiler için iyiye işaret eden ve yatırımcıları daha güvenli hale getirmesi gereken kurumsal gelişim konusunda önemli ilerleme kaydedildiğini söyledi.

Ancak Özbekistan’ın potansiyel büyümenin son derece zayıf olduğu Rusya ile ticarete çok güvendiğini ve bazı yakın vadeli rüzgarlarla karşı karşıya olduğunu da dile getirdi.

Jackson, “Özbekistan son zamanlarda kredilerin artmasına neden oldu, bu da ithalatın keskin bir şekilde artmasına ve cari işlemler açığının genişlemesine neden oldu. Bu yüzden şimdi yabancı sermeye girişlerine çok bağımlı,” ifadelerini kullandı.

Ücretsiz VİOP deneme hesabı açın ve 100.000 lira sanal para ile risk almadan nasıl yatırım yapacağınız öğrenin.



Doviz Yatırımı Doviz Yatırımı
#Ekonomi kategorisini keşfet

Daha fazla içerik yükle



SAT AL
Size daha iyi hizmet verebilmek için Yasal Mevzuat çerçevesinde, veri politikalarımızda belirtilen amaçlarla sınırlı olmak üzere çerezler (cookies) kullanıyoruz. Detaylı bilgi ve izin iptali ile ilgili olarak Gizlilik Politikamızı inceleyebilirsiniz.
Ayrıntılar
Onaylıyorum