Paylaşım
in G+

OPEC Petrol Arzı Dengeleri ve ABD-Suudi Arabistan-Rusya Üçlüsü


 

Rusya ABD ve Suudi Arabistan üçlüsü, dengeleri değiştiren Kaşıkçı olayı ve yükseliş beklentisinden uzak kalmış petroldeki değişime detaylı bakış.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) Aralık ayında Viyana’da bir araya geldiğinde, çökme tehlikesi vardı.

Petrol fiyatları düştü. Üye devletler İran, Venezuela ve Libya üretimi kesmeyi reddettiler. Katar istifa etti. ABD Başkanı Trump, Suudi Arabistan’a fiyatları düşük tutması için baskı yapıyordu.

Başarısızlığın eşiğine yaklaşan müzakerelerle, kurtarma olasılığı düşük bir yerden (OPEC üyesi bile olmayan Rusya) geldi. Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, İran’ın pompalamaya devam etmesi şartıyla Rus petrol üretimini OPEC ile kesmeyi kabul etmişti.

Rusya Kritik Rol Oynamıştı

Beklenmeyen Gelişmede Rusya VardıBu kritik toplantıyı ve Rusya’nın krizi çözmede oynadığı kritik rolü bozan asaletin derecesi daha önce bildirilmemişti. Aralık ayında kapalı kapılar ardında olan şey, Rusya’nın OPEC ile işbirliği yapmayan bir milletten dönüşümünde vazgeçilmez bir ortak haline gelen önemli bir an olarak anıldı.

Büyük petrol üreticilerinin karteli krizden krize, yani fiyatlardaki düşüş, üye ülkelerdeki rejim değişiklikleri, kartel mücadelesi, Başkan Trump’ın sık sık saldırdığı gibi, Rusya’nın yardımcısı olarak gücünü elinde tuttu.

Bu gelişme, Bay Putin’e dünyanın 1,7 trilyon dolarlık ham petrol pazarının yönü ve Orta Doğu’daki daha fazla güç üzerinde önemli bir etki yarattı.

Sonradan gelen Rusya piyasalarca OPEC’in terapisti olarak anılmaya başlandı.

Rusya Suudi İletişimi Arttı

İki Ülke Arasında İletişim ArttıSuudi Enerji Bakanı Khalid Al-Falih geçtiğimiz günlerde, Rus mevkidaşı Alexander Novak ile Suudi kanattaki bazı meslektaşlarından daha fazla konuştuğunu söyledi. Novak Mart ayında düzenlediği basın toplantısında “2018’de 12 kez buluştuk” demişti.

Mayıs ayında yapılması planlanan bir sonraki OPEC toplantısında, Rusya ve Suudi yetkililer şimdiye dek geçici bir ittifakın resmileştirilip resmileştirilemeyeceği konusunu tartışacak.

ABD, yıllardır Suudi Arabistan’ı yakın jeopolitik müttefiklerinden biri olarak benimsemiş, silah satarak ve Orta Doğu’daki istikrarı sağlayan bir güç olarak rolünü teşvik etmekteydi.

Buna karşılık Washington, fiyat artışlarını azaltmak ve ABD ekonomisine zarar gelmesini önlemek amaçlı küresel pazarlara istikrarlı bir petrol arzını destekledi.

Rusya’daki yeni müttefiki ile Suudi Arabistan artık sadece Washington’a bağlı değil.

Donald Trump Baskısı

Başkan Trump'tan Petrol Kanadına BaskıBaşkan Donald Trump’a göre, ABD kartel ile uzun zamandır devam eden hands-off yaklaşımını değiştirdi. Donald Trump, OPEC’in petrol fiyatlarını düşürmek ve üretimi artırmak için defalarca tweet attı ve Suudi hükümetinden doğrudan krallığın muslukları açmasını istemek için telefon etti.

Trump yönetiminden üst düzey bir yetkili, “ABD-Suudi Arabistan ilişkisi Ortadoğu’nun istikrarını sağlamada ve İran’a karşı maksimum baskıyı sürdürmede kritik bir rol oynamaktadır. ABD-Suudi ilişkisi güçlü kalmaya devam ediyor.” dedi.

Cemal Kaşıkçı Olayı Yakınlıkları Değiştirdi

Gazeteci Gündemi Arka Planda Birçok Şeyi Değiştirdi2018 yılı Ekim ayında Suudi Konsolosluğu’ndaki muhalif gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın  öldürülmesi, Suudi krallığı ve ABD arasında yeni bir yarık açtı. Bu gelişme Rusya’nın OPEC’e daha fazla girmesi için bir kapı araladı. Rusya-OPEC ittifakı iki yıldan daha önce üç yeni karar vericinin atanmasıyla başladı.

Kral Selman’ın oğlu olan Suudi Taç Prens Muhammed bin Selman, Kraliyet Mahkemesi’nin petrol politikasını Enerji Bakanlığı bürokratlarına bıraktığı son yılların ardından (büyük bir mola olarak anılmakta) Suudi petrol politikasında daha aktif bir rol oynamaya başlamıştı. 

2016’nın ortalarında, krallığın yıllarca süren Suudi petrol politikasının yüzü olan eski Petrol Bakanı Ali el Naimi’nin yerini Aramco’nun CEO’su olarak bilinen Khalid A. Al-Falih ile değiştirmişti.

Petrolde Toparlanma Beklenmiyordu

Petrol Fiyatlarında Yükseli ÖngörülmüyorduBay Putin, Bay Novak’ı Moskova’nın uluslararası petrol stratejisi konusundaki en önemli adamı olarak görüyordu. OPEC, Nijeryalı Mohammed Barkindo’yu Genel Sekreteri ve en kıdemli memuru olarak atamıştı.

Petrol fiyatları 2016 yılında geriledi ve pek de toparlanma ihtimali görünmüyordu. Üç adamın, küresel fiyatları yükseltmek adına ham üretimi azaltmak için bir anlaşma yapması gerekiyordu. Rusya ve OPEC arz kısıntısına gitmeyi kabul etti.

Geçtiğimiz yılın ortasında, OPEC ve Rusya’nın düşük üretimi ve küresel ekonomik büyüme beklentileri nedeniyle ham petrol yeniden yükselişe geçti. Ancak yılın sonunda, ABD-Çin ticaret savaşında, dünyanın ekonomik görünümü giderek kararıyordu.

Aralık Ayı OPEC Toplantısı Grafikleri Sallamıştı

2018 Aralık'ı OPEC Toplantısı Çoğu Şeyi DeğiştirdiAralık ayındaki OPEC toplantısının gerçekleştirilmesinin ardından, petrol fiyatları altı haftada ciddi değişimler göstermişti. Suudiler, fiyatları artırmak için önerilen üretim kesintileri konusunda oybirliği ile anlaşmaya varmıştı.

ABD’nin Kasım ayında başlayan yaptırımlarıyla zaten sarılmış olan İran, üretimini sınırlamak konusunda isteksiz davrandı. Libya ve Venezüela kendi iç sıkıntıları kaynaklı gelişmeden uzak durmaktaydı.

Suudi Arabistan’ın Basra Körfezi’nde komşusu olan Katar’ın Viyana’da buluşmak üzere olduğu kartel ile OPEC’ten ayrıldığını ilan ederek küresel petrol piyasalarını şok etmişti. (Suudi-Rusya ittifakı güçlendikçe gölgede kalan küçük üye ülkeler arasındaydı.)

Suudi Kanadı Gelirini Korumalıydı

Suudi Arabistan Petrol Fiyatları ile Gelirini Korumanın PeşindeydiSuudi Enerji Bakanı Bay Falih, toplantı başladığında düello talepleri ile karşı karşıya kaldı. Suudi yetkililere göre Bay Trump, petrol fiyatlarının düşük kalması için özel olarak Suudi Taç Prense baskı yapıyordu ve Twitter’da OPEC’i kamuoyuna açıklamıştı.

Donald Trump 5 Aralık tweetinde, “OPEC, petrol akışını kısıtlandığı gibi istikrarı koruyacak. Dünya, daha yüksek petrol fiyatları ile karşılaşmak istemiyor veya buna ihtiyaç duymuyor!” demişti.

Aynı zamanda, Suudi Arabistan’ın en güçlü memurlarından Bay Falih’ın, daha yüksek fiyatlar arama konusunda bir teşvik olan Suudi hükümetine fon sağlamak için yeterli petrol geliri sağlaması gerekiyordu. (Suudi Arabistan’ın bütçesinin %87’si petrol geliri ile finanse ediliyor.)

Falih’ten Dikkat Çeken Açıklamalar ve İran

Suudi Kanadından Güçlü Falih'ten VurgularKonuşmalara hakim olan kişilere göre OPEC merkezli toplantılarda Bay Falih, “Bir anlaşmaya varabilmeyi diliyorum. Ama yapmak zorunda değilim.” demişti. (Anlaşmanın yapılması ümit edilirken, bu konuda bir baskı ya da yaptırımın kabul edilmediği mesajı verilmişti.

OPEC Başkanı ve toplantı başkanı Enerji Bakanı Suhail el Mazrouei, başkalarına Falih’in sözlerinin Suudi’nin, kartelin bir fikir birliğine ulaşmasını beklememesi anlamına geldiğini söyledi. (Falih açıklamaları böyle yorumlanmıştı.)

Falih, İran’dan toplu arz kısıntısına katılmalarını istediğinde, İran Petrol Bakanı Bijan Zanganeh talebi reddetti ve İran’ın üretimlerinde yaptırımların yerine İran Körfezi ülkelerini suçlamıştı. 

Konuşmayı bilen kişilere göre, parmağını toplantıdan sorumlu Emirati bakanı Mazrouei’ye işaret etti ve “Benim ülkemin düşmanı sensin!” dedi. Zanganeh ise, İran’ı üyeliğini askıya almakla tehdit etti. (BAE ve Suudi Arabistan’ın enerji bakanlıklarının sözcülerine yorum için ulaşılamadığı da basında yer almıştı.)

Karar Gündemi

OPEC Toplantısı Karar GünüOPEC’in gün sonuna kadar bir fikir birliğine varması ve ardından ertesi gün daha geniş bir plan üzerinde mutabık kalmaları için Kazakistan’ın ve Azerbaycan’ın yer aldığı Rusya’nın liderliğindeki OPEC grubu ile birleşmesi gerekiyordu.

Ancak OPEC Başkanı Bay Mazrouei, ateşli işlemleri anlaşma yapmadan ertelemek zorunda kalmıştı.

OPEC yetkilisi, “Başarısızlığın kesinlikle yakın olduğunu düşündüğümüz toplantılardan biriydi. Herkesin kimin ayrılacağını merak ettiğini anlamış olabilirsiniz.” ifadelerine yer vermişti.

St. Petersburg Onayı

ST. Petersbur'tan Viyana'ya OnayViyana’da bulunan Rusya’nın Enerji Bakanı Bay Novak, kaotik OPEC gelişmelerine ilişkin olarak Putin’e danışmak için o günün başlarında St. Petersburg’a geri döndü.

Bir gün önce, Rusya ve kartelden gelen delegelere göre, Suudi Arabistan ve Rusya’nın petrol üretimini eşit şekilde azaltma konusunda ısrar eden Bay Falih ile anlaşmıştı. OPEC yetkilileri, Rusya’nın Sayın Falih’in istediğinin yarısını kesmeye hazır olduğunu da belirtmişti.

Petersburg’da Putin, Bay Novak’a Rus ve OPEC yetkililerine göre, başlangıçta planlanandan daha büyük olan Rus petrol arzı kesintilerini teklif etme onayını verdi. Bay Putin, Bay Novak’a Viyana’ya geri dönmesini ve toplantının bir anlaşma yapmadan bitmemesini sağlamasını söylediği vurgulanmıştı.

Paratic Piyasalar