İran savaşı, küresel petrol piyasasında dengeleri kökten değiştirdi. Daha önce arz fazlası beklenen piyasada, üretimde yaşanan sert düşüş nedeniyle artık arz açığı öngörülüyor.
Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol akışının sekteye uğraması, küresel arzın önemli bir bölümünü etkiledi.
Reuters anketine katılan sekiz analist, bu yıl petrol talebinin arzı günlük ortalama 750 bin varil aşacağını tahmin ediyor. Oysa geçen yıl yapılan benzer bir ankette, 2026 için günlük 1,63 milyon varillik arz fazlası öngörülüyordu. Bu keskin değişimde, savaş nedeniyle üretim kesintileri ve enerji altyapısına yönelik saldırılar belirleyici oldu.
Kurum analizleri ne diyor?
International Energy Agency (IEA), savaşın mart sonu itibarıyla küresel petrol arzını yaklaşık 11 milyon varil/gün azalttığını hesapladı. ANZ ise yaklaşık 9 milyon varillik arzın fiilen devre dışı kaldığını tahmin ediyor.
Macquarie Group Enerji Stratejisti Vikas Dwivedi, Körfez’de yaklaşık 136 milyon varil petrolün sıkışıp kaldığını ve sevkiyatın normale dönmesinin zaman alacağını belirtti. Dwivedi, sigorta sorunları ve İran’ın geçiş ücretleri planının ticareti zorlaştırdığını vurguladı.
Analistler yıl genelinde ortalama 2,13 milyon varillik üretim kaybı beklerken, en büyük açığın ikinci çeyrekte günlük yaklaşık 3 milyon varile ulaşacağını öngörüyor. Yılın son çeyreğinde ise piyasanın yeniden sınırlı arz fazlasına dönebileceği tahmin ediliyor.
Petrol fiyatları üzerindeki baskı da artıyor. Reuters anketine göre analistler, 2026 Brent petrol fiyat tahminlerini yaklaşık yüzde 30 artırarak 82,85 dolara yükseltti. Savaşın başlamasından bu yana petrol fiyatları ise yaklaşık yüzde 50 artmış durumda.
Üretimin savaş öncesi seviyelere dönmesinin aylar sürebileceği belirtiliyor. ANZ analistleri, ilk etapta günlük 2-3 milyon varil arzın geri gelebileceğini, ikinci çeyrek boyunca ise kademeli bir toparlanma yaşanabileceğini ifade etti.
Ancak altyapı hasarı, operasyonel aksaklıklar ve lojistik sorunlar nedeniyle sürecin sorunsuz olmayacağı vurgulanıyor. Ayrıca bazı kapasitenin kalıcı olarak kaybedilebileceği uyarısı yapılıyor. Bu durum, orta vadede daha sıkı bir piyasa ve yüksek fiyat oynaklığı anlamına gelebilir.
