İran savaşı sonrası Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tıkanıklık, küresel enerji ve gübre arzını ciddi şekilde bozarak gıda zincirinde yeni bir baskı yarattı. BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün’ (FAO) değerlendirmesine göre, tanker trafiğindeki sert düşüş enerji fiyatlarını yukarı çekerken bu durum doğrudan tarım maliyetlerine yansıdı.
Körfez bölgesi yalnızca petrol ve doğalgazda değil, aynı zamanda gübre üretiminde de kritik bir merkez konumunda. Sevkiyatın aksamasıyla milyonlarca tonluk gübre ticaretinin durduğu tahmin edilirken, fiyatların 2026’nın ilk yarısında yüzde 15-20 daha yüksek seyretmesi bekleniyor.
Artan enerji maliyetleri çiftçinin üretim giderlerini yükseltirken, pahalı gübre kullanımı da azalıyor. Bu durumun ilerleyen aylarda verim kaybına ve tahıl arzında daralmaya yol açabileceği belirtiliyor. FAO, mevcut baskının yaklaşık altı ay içinde yeni bir gıda fiyat dalgası oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Rapora göre bu kriz, önceki savaşlardan farklı olarak doğrudan ürün arzını değil; enerji, lojistik ve girdi maliyetlerini hedef alıyor. Ancak dolaylı etkilerle küresel gıda fiyatları üzerinde güçlü bir yukarı yönlü baskı oluşuyor.
Kırılgan ülkeler arasında Türkiye de yer alıyor. Körfez’e hem ithalat hem ihracat açısından bağlı ekonomiler, artan maliyetler ve zayıflayan talep arasında sıkışma riskiyle karşı karşıya.
FAO’ya göre çözüm; alternatif ticaret yollarının geliştirilmesi, tarımsal üretimin desteklenmesi ve en önemlisi Hürmüz’de seyrüseferin yeniden güvence altına alınmasından geçiyor.
