Vadeli İşlem Sözleşmeleri Nelerdir? Nasıl Alınır, Satılır?


84 paylaşım
  Tuğba Nur Doğan

Biliyorsunuz ki yatırımlar işlem sürelerine göre vadeli ve vadesiz olarak adlandırılırlar. Vadeli işlemler 1 yılı aşkın süreyi kapsarken, vadesiz işlemler ise 1 yıldan kısa süre içerisinde yapılır. Bunlar da piyasadan piyasaya göre fark etmektedir. Örneğin; spot piyasalarda işlemler anlık fiyatları üzerinden yapılırken, hemen ardından kazanılan veya kaybedilen miktarlar hesaba aktarılır. Türev piyasalarda ise yatırıma konu olan aracın fiyatı ve diğer özellikleri bugünden kararlaştırılır. Böylece anlık işlemlerde karşılaşılan riskler en aza indirilerek, kararlaştırılan miktarlarda kazançlara imza atılır.

İNTERNETTEN 5/24 YATIRIM YAPIN, 100 KAT KARLI ÇIKIN!
BİLGİ ALMAK İÇİN TIKLAYIN.

Forward, futures, swap ve opsiyon türev sözleşmeleri aracılığıyla yatırımlarınızı vadeli olarak yapabilirsiniz. Forword sözleşmeleri alıcı ve satıcı arasında kararlaştırılarak yapıldığı için genelde tezgahüstü piyasalarda işlem görür. Yasal değildir. Bu nedenle de yatırım piyasalarında alım – satıma konu değildir. İşlemlerini vadeli olarak gerçekleştirmek isteyenler futures ve opsiyon sözleşmelerini tercih etmektedir. Bunun nedeni kontratların standart büyüklüğe sahip olarak piyasanın likidite oranını arttırmasıdır. Böylelikle sözleşmelerde vade bitimini beklemeden alım – satımı yapılarak da kazanç sağlanmaktadır. Fakat bunun için yeterli düzeyde bilgi ve deneyime sahip olmalısınız. Aksi halde sözleşmeye konu olan aracın fiyat hareketlerini doğru tahmin edemeyerek elinizdeki birikimden olabilirsiniz.

Şimdi; vadeli işlem sözleşmeleri nelerdir, nasıl işlem görürler gelin hep birlikte bakalım:

Vadeli İşlem Sözleşmeleri Nelerdir?

Vadeli İşlem Sözleşmeleri Nelerdir?Vadeli işlem sözleşmeleri 4 farklı şekilde yapılmaktadır. Fakat finans piyasalarında futures ve opsiyon sözleşmeleri işlem görmektedir. Bu nedenle daha çok bu sözleşmeler üzerinde durmak istiyorum. Her iki sözleşmede hedge amaçlı olarak tercih edilir ve standart büyüklüğe sahiptir. Standart büyüklükten kastım borsada işlem gören araca ne kadar büyüklükte ve miktarda yatırım yapılacağının belirlenmiş olmasıdır. Bunlar borsa tarafından belirlenir. Fiyatlara etkili olan unsurlar ise kesinlikle arz ve talebin miktarıdır. Bu nedenle eğer vade bitimine kadar beklemeyecekseniz, kesinlikle fiyatlara etki eden unsurların takibini yapmanız gerekiyor.

Opsiyon sözleşmeleri, futures kontratlarının aksine borsa dışındaki tezgahüstü piyasalarda da işlem görmektedir. Bu sözleşmelerin belli bir standarda bağlı olmasının nedeni kesinlikle borsanın likit akışının yükselmesi içindir. Çünkü piyasa akıcı olduğunda fiyat hareketleri daha esnek bir şekilde yaşanır. Bu sayede de risk faktörleri azalır. Bunun üzerinde işlemlerin zamana yayılmasının da etkisi büyüktür. Böylece etkili bir piyasa takibi yapılarak, tehlikeler öngörülebilmektedir ve engellenebilmektedir. Vadeli işlemler ve opsiyon borsalarında işlem gören türev sözleşmelerin takibini internet üzerinden kolaylıkla yapabilirsiniz. Analistlerin yorumları sayesinde fiyat hareketlerinde yaşanacak olan geri çekilmeleri veya yükselişleri tahmin edebilir hale gelebilirsiniz. Bunun için vadeli işlem nedir, neden ve nasıl yapılır detaylı bir şekilde bilmeniz son derece önemlidir.

Vadeli İşlem Sözleşmeleri Nasıl Alınır, Satılır?

Vadeli İşlem Sözleşmeleri Nasıl Alınır, Satılır?Vadeli işlem sözleşmelerinin alım – satımı daha çok VOB ve dünya borsaları üzerinden gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle işlem yapabilmeniz için öncelikle piyasaya giriş yapmanız gerekir. Bunun için de yatırım hesabına ve işlemlerinizi yürütecek olan aracı kurumuna ihtiyacınız vardır. Tüm bu bilgilere detaylı bir şekilde buradan ulaşabilir, borsaya nasıl giriş yapılır öğrenebilirsiniz. Eğer birikimlerinizi Borsa İstanbul’un uzantısı olan VOB’da değerlendirmek istemiyorsanız, aracı kurumu seçiminize dikkat etmelisiniz. Hem yasal hem de yurt dışı bağlantısı olan kurumla anlaşarak yatırım hesabı açtırmalısınız. Böylece vadeli sözleşmeleri alıp satarak fiyat farklarından kazanç sağlayabilirsiniz.

Vadeli işlemler, borsa işlemlerinde olduğu gibi fiziki olmayan şekillerde online platformlar aracılığıyla gerçekleştirilir. Yani örneğin pamuk yatırımı yaptığınızda, fiziken pamuğu ekip biçmenize gerek yoktur. Sadece fiyatlarda yaşanan değişimler kazanç elde etmeyi sağlar. Spot piyasalarda işlem gören araçlar, türev piyasalarda vadeli bir şekilde işlem görmektedir. Vadeli olarak yatırım yapılan sözleşme elden çıkartılacağı zaman, spot piyasadaki fiyatına bakılır. Sözleşmenin değeri alım yapılan değerin üzerinde ise kar, değil ise zarar edilir. Bu yatırım araçlarına göre değişir. Çünkü kimi araçta virgülden sonraki 3 basamağın değişimi önemli iken kiminde ise 4 basamağın değişimi önemlidir. Bu nedenle yatırımı yapılacak olan aracın özelliklerinin çok iyi bilinmesi gerekir.

Borsada hisse senetleri, dövizler, endeksler ve emtialar işlem görmektedir. Şimdi; bu araçlara vadeli olarak nasıl yatırım yapılır, başlıklar altında inceleyelim:

Hisse Senedi Vadeli İşlem Sözleşmeleri

Hisse Senedi Vadeli İşlem SözleşmeleriHisse senedi vadeli işlem sözleşmelerinde işlem kuralları BIST tarafından belirlenmiştir. Standart sözleşmelerde 100 adet pay senedi vardır. Fiyat ve miktar belli olmasına rağmen şirketlerin uygulayacağı politikaya göre sözleşmelerin büyüklüğü farklılaştırılabilir. Bu durumlara maruz kalındığında sözleşmeler standart ve standart olmayan farklı iki şekilde işlem görür.

Bir pay alım yaptığınızda 100 adet pay senedi almış olursunuz. Hisse senetlerinde uzlaşma şekli, fiziki teslimat biçimindedir. Vade sonu geldiğinde sözleşmenin fiyatı üzerinden para hesaba yansıtılır. Hisse senedi yatırımı yaparak para kazanmak için bu yazıyı okumanızı öneririm. Hisse senetlerinin günlük uzlaşma fiyatları, borsa seans saatleri içerisinde değişen arz ve talebe göre şekil alır. Ortalamalar hesaplanarak günlük fiyat belirlenir ve bu değişimler yatırımcılar ile paylaşılır. Bunları takip ederek ilerleyen süreçte sözleşmenin fiyatı ileri mi, yoksa geri mi çekilecek deneyimlerinize göre doğru olarak karar verebilirsiniz.

Spot piyasada işlem gören hisse senedi ve takas işlemleri (T+2) günü kapsarken, vadeli işlemlerde (T+3) gün içerisinde gerçekleştirilmektedir. Zarar edildiğinde hesaptan paranız aynı gün içinde çekilirken, kar 1 gün sonra yatırılır. Vade bitimi tatil gününe denk geliyorsa işlemler genellikle 1 gün öncesinden yapılmaktadır. Minimum teklif aralığı %1’dir ve teklifler bu oranda katlanarak verilmektedir. Vade süreleri tüm ayları kapsasa da işlemler Aralık ayında gerçekleştirilmektedir. Vade sonu uzlaşma fiyatı, spot piyasaya göre belirlenir.

Döviz Vadeli İşlem Sözleşmeleri

Döviz Vadeli İşlem SözleşmeleriÜlkemiz borsası aracılığıyla dolar, Euro ve TL üzerinden vadeli işlem yapabilirsiniz. Biliyorsunuz ki dövizlerin fiyatları anlık yaşanan olaylar sonucunda aşırı yükseliş veya düşüş eğilimine geçer. Bu durumu kontrol edebilmek için de tecrübeli olmak son derece önemlidir. Deneyimler sonucu veryansın eden olaylara karşın fiyat hareketlerinde yaşanacak olan eğilimleri görebilirsiniz. Ama genelde yatırımcılar kazandıkları paraları tehlikeye atmamak için vadeli olarak güvenilir bir şekilde değerlendirmeyi tercih eder.

Vadeli işlem ve opsiyon borsalarında (VİOP) işlem gören döviz sözleşmeleri; dolar/TL, Euro/TL ve EUR/USD çapraz kur vadeli işlemleri şeklindedir. Burada amaç dayanak varlığın, ileride değer kazanacak gözle bakılması gerektiğidir. Çünkü borsada her zaman işlem gören araçların değeri yükseldiği zaman aradaki farktan kazanç sağlanır. Bu nedenle vadeli olarak yatırım yapacağınızda da bu kriteri göz önünde bulundurmalısınız. Şimdi, kısaca sözleşmelere değinelim:

Dolar/TL vadeli işlem sözleşmelerinin büyüklüğü 1.000 ABD dolarıdır. İşlemler Türk lirasının dolara karşılığı şeklinde yapılmaktadır. Vade ayları hisse senetlerine göre farklıdır. Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık’tır. Uzlaşma şekli ise nakdidir. 1 Amerikan dolarının Türk lirasına olan karşılığı sözleşmeye virgülden sonra 4 basamağı şeklinde kayıt edilir. Bu nedenle fiyatlarda belirleyici unsur bu rakamların ne yönde değişeceğidir. Eğer yükseliş meydana gelirse kar, gelmezse zarar edilir.

Euro/TL vadeli işlem sözleşmelerinin büyüklüğü ise 1.000 Euro şeklindedir. Dolar/TL paritesinde olduğu gibi aynı kurallar geçerlidir. Virgülden sonraki 4 basamağın dalgalanması fiyatlar üzerine etki etmektedir. Hisse senetlerinde olduğu gibi vade süreci dolduğunda o günkü döviz kapanış değerleri üzerinden kar veya zarar edildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle sürekli olarak kurlardaki değişmeleri takip etmelisiniz. Eğer ileride düşüş gözlemleneceğini düşünüyorsanız, bugünkü fiyatı üzerinden sözleşmeyi nakde çevirebilirsiniz.

Euro/USD çapraz kuru vadeli işlemlerinde sözleşmeye konu olan dayanak varlık Euro ve dolardır. Euro’nun Amerikan dolarına olan karşılığına yatırım yapıldığı için işlemler Euro cinsinden yapılır. Diğerlerinde döviz sözleşmelerinde olduğu gibi büyüklük 1.000 Euro şeklindedir. Fiyatlardaki belirleyici unsurlar da virgülden sonraki dört basamakta yaşanan değişmelerdir. Vade süreleri de aynıdır. Hisse senetlerinde olduğu gibi karlar (T+1) gün içerisinde, zarar ise T gününde hesaba yansıtılır.

Bu işlemleri fiziki olarak da gerçekleştirebilirsiniz. Bunun için VOB’da fiziki teslimatlı döviz işlemi yapmanız gerekir. Sözleşmeye konu olan dövizin ileri tarihteki büyüklüğü, miktarı, uzlaşma şekli, teminat miktarı ve diğer unsurlar fiziki olmayanlarla aynıdır. Tek şart bu işlemleri yaparken vade sonunu beklemektir. Böylece anlık dalgalanma kurlarında meydana gelen değişmeler, sözleşmeyi etkilemez. Ama yine de vade bitimini beklemeden de satış işlemi yapabilirsiniz. Yanlış adım atmamak için kesinlikle döviz ticareti nedir, nasıl yapılır gibi soruların cevaplarını bilmeniz gerekir.

Borsa Endeksi Vadeli İşlem Sözleşmeleri

Borsa Endeksi Vadeli İşlem SözleşmeleriVİOP’ta BIST30, BIST 100 ve BIST 30 – 100 farkı olmak üzere 3 farklı işlem gören vadeli işlem sözleşmeleri bulunur. Biliyorsunuz ki bu endekslerin içerisinde genellikle hisse senetleri işlem görmektedir. Borsa endeksi nedir, yatırım nasıl yapılır, bilgi almak için buraya tıklayınız. Bu nedenle fiyatlarda hisse senetlerinin performanslarına göre değişiklik göstermektedir. Ayrıca bunun dışında endeksler piyasanın gidişatı hakkında da bilgi edinmeyi sağlamaktadır. Endekslerin fiyatlarına bakarak borsa yükselişte mi, yoksa düşüşte mi rahatlıkla yorum yapabilirsiniz. Önemli olan yaptığınız yorumların doğru olmasıdır. Çünkü piyasalarda doğru varsayımlarda bulunduğunuz zaman para kazanabilirsiniz.

Biliyorsunuz ki bu endeksler Borsa piyasasında işlem görmektedir. Vadeli olarak yatırım yapılacağı zaman endekslerin değeri 10’a bölünmektedir. Örneğin; spot piyasada BIST 100 endeks değerinin 80.000 olduğunu varsayalım, böylece türev piyasalarda yani vadeli işlemlerde endeksin değeri 8.000 olur. Hisse senetleri üzerinden yatırım olduğu için fiziki teslimat yapılamaz. Kurallar döviz işlemlerinde olduğu gibidir.

Faiz Vadeli işlem Sözleşmeleri

Faiz Vadeli işlem SözleşmeleriFaiz vadeli işlem sözleşmeleri VİOP’ta işlem görür. Genellikle devlet tahvilleri ve bonolar dayanak varlıklarıdır. Bu sözleşmelerde virgülden sonraki 3 basamak önemlidir. Bu nedenle sürekli olarak piyasa ve fiyat takibinde bulunmalısınız. Spot piyasada tahvilin veya bononun değerinin yüz katı alınarak, sözleşmenin değeri belirlenir. Fiziki olmayan şekilde nakdi uzlaşma ile yatırımlar yapılır. Vade süreleri dövizlerde olduğu gibidir. Kar ve zarar T günü içerisinde hesaba yansıtılır.

Emtia Vadeli İşlem Sözleşmeleri

Emtia Vadeli İşlem SözleşmeleriEmtialar biliyorsunuz ki finans piyasalarının güvenilir araçlarıdır. Özellikle tarımsal emtialar günümüzde sıklıkla portföye eklenen araçlardır. Tarımsal emtialar nasıl yapılır, öğrenmek için tıklayın. Çünkü riskleri düşüktür. İleride alacağı fiyatlanmalar önceden doğru bir şekilde tahmin edilebilmektedir. Bu nedenle de beklenen getirilere kavuşulmaktadır. Spot piyasalarda anlık fiyatlar üzerinden emtialara yatırım yapabileceğiniz gibi türev piyasalarda vadeli olarak da işlem gören araçları alıp satabilirsiniz. Aradaki farktan dilediğiniz getirileri elde edebilirsiniz. Şimdi, VİOP’ta işlem gören emtiaları başlıklar altında ele alalım:

Buğday Vadeli İşlem Sözleşmeleri

Buğday Vadeli İşlem SözleşmeleriBuğday vadeli işlem sözleşmesini Türk lirası cinsinden alıp satabilirsiniz. Piyasada “Anadolu Kırmızı Buğday Sözleşmeleri” adı ile işlem görür. 1 kilogramı 1 baz olarak kabul edilmiştir. Virgülden sonraki 4 basamağın değişimi fiyatlar üzerinde etkilidir. 5.000 kg olarak belirlenen sözleşmenin büyüklüğü, spot piyasa işlem gören buğdayın değeri ve büyüklüğünün çarpılmasıyla bulunur. Başlangıç olarak 240 TL ile vadeli olarak buğday yatırımı yapabilirsiniz. Yatırım hesabınızda minimum belirttiğim tutar olmalıdır. Yoksa eksik bakiye nedeni ile işlemlerinizi gerçekleştiremezsiniz. Mart, Mayıs, Temmuz, Eylül ve Aralık ayları vade sürelerini kapsamaktadır. Bu aylarda işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz.

Pamuk Vadeli İşlem Sözleşmeleri

Pamuk Vadeli İşlem SözleşmeleriGenellikle emtialar Amerikan doları cinsinden alınıp satılsa da pamuk da buğday gibi Türk lirası karşılığında işlem görmektedir. ‘”Ege Pamuk Vadeli İşlem Sözleşmeleri’” adı ile alınıp satılmaktadır. 1 bazı 1 kilograma eşittir. Sözleşmenin büyüklüğü ise buğdaya göre düşüktür. 1000 kg’ye tekabül etmektedir. Buğdayın aksine fiyatlarındaki belirleyici unsur virgülden sonraki 3 basamaktır. Sözleşmenin değeri buğdayda olduğu gibi bulunmaktadır. Başlangıç teminatı da 240 TL’dir. Vade süreleri ise Mart, Mayıs, Temmuz, Eylül ve Aralık aylarını kapsamaktadır.

Altın Vadeli İşlem Sözleşmeleri

Altın Vadeli İşlem SözleşmeleriAltın biliyorsunuz ki yatırımcıların vazgeçilmez yatırım aracıdır. Özellikle de kriz günlerinde yoğun olarak tercih edilir. Çünkü sığınılan limandır. Döviz fiyatlarında yaşanan aşırı iniş çıkışlar yatırımcılar için kuşkusuz ki oldukça risklidir. Bu nedenle altın yatırımı yapılır. Günümüzde altına fiziki ve fiziki olmayan şekillerde yatırım yapabilirsiniz.

VİOP’ta işlem gören altının saflık derecesi 995/100 şeklindedir. Buğday ve pamuk olduğu gibi altına Türk lirası cinsinden yatırım yapabilirsiniz. Bunun dışında Amerikan doları üzerinden de vadeli olarak altın alım – satım işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz. Sözleşmenin değeri pamuktaki gibi bulunur. Son 3 basamakta yaşanan değişmeler etkileyici niteliktedir. Bu nedenle spot piyasadaki altın fiyatlarını takip etmeniz gerekiyor. Başlangıç olarak 550 TL yatırarak altına vadeli olarak yatırım yapabilirsiniz. Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık altının vade işlem süreleridir. Bu süre zarfında işlemlerinizi vadeli olarak yapabilirsiniz. Son 3 basamakta yaşanan değişimlerden beklentinizi karşılayabilirsiniz.

Sonuç olarak, vadeli işlemler VİOP üzerinden gerçekleştirilmektedir. Bunun için banka veya borsa aracı kurumu aracılığıyla yatırım hesabı açtırmalısınız. Bu konular hakkında detaylı bilgileri aracı kurumlarının eğitimlerinden faydalanarak öğrenebilirsiniz. Edindiğiniz püf noktalar sayesinde birikimlerinizi nasıl değerlendirebilirsiniz, öğrenebilirsiniz.

Ücretsiz eğitim almak ve demo hesap indirmek için tıklayın.

Habere Kim Ne Dedi?

0       0

Yorumları görmek için ;

Giriş yap!



Facebook'ta Paratic :

Benzer yazılar