İslami Bankacılık Finans Yöntemleri Nelerdir?


61 paylaşım
  Nermin Ünalan

Faiz konusuna sıcak bakmayan kişilerin birikimlerini değerlendirebileceği bankacılık türü, İslami bankacılıktır. Dünya genelinde 1960’lı yıllarda başlayan bankacılığın temelleri, Mısır’da atılmıştır. Ülkemizde ise 1985 yılından beri faizsiz katılım bankaları bulunmaktadır. İslami koşullara göre faizin hoş görülmemesi sonucunda, bu görüşe katılan insanların bulunduğu ülkelerde gelişmeye devam etmektedir. Aynı şekilde ülkemiz için de geçerlidir. Şuan ülkemizde 5 adet İslami şartlar üzerine faaliyet gösteren banka mevcuttur. Bunların 2015 yılsonunda ki toplam aktifleri 120,3 milyar TL tutarındadır. Bu rakam giderek arttığı gibi, bankaların faaliyet alanları da artmaktadır. Yine 2015 yılının sonuna baktığımızda 16.554 kişilik bir ekibin faizsiz bankacılık sistemi için çalıştığını görürüz. Toplam şube sayısı ise 1.080 adete çıkmıştır.

İlgili İçerik: Faizsiz Katılım Bankacılığı Nedir? Görevleri Nelerdir?

Giderek gelişen İslami bankacılığın ayrıca birçok avantajı vardır. Bu yüzden sadece faiz konusunda hassas olan kişiler değil farklı kesimlerden de müşterisi mevcuttur. Bu sayede hizmetlerini giderek artırmaktadır. Faiz hassasiyeti olan kişilerin, atıl bekleyen birikimlerinin bu bankalarda değerlendirilmesi de ülkenin ekonomik gelişimlerine katkı sağlamaktadır. Eğer İslami bankalar amacına uygun bir şekilde kullanılırsa ülkenin atıl ve kayıt dışı duran parası bir hayli azalır. Bu yüzden Türkiye’de son zamanlarda, İslami bankaların artış göstermesi ve desteklenmesi sağlanmaktadır. İslami bankacılıkta kullanılan yöntemler, diğer bankacılık yöntemlerine göre farklılık göstermektedir. Bunlar faizsiz sisteme uygun olarak geliştirilen ve kullanılan seçeneklerdir.

Bu durumda İslami bankacılığı farklı kılan ve faiz konusuna dikkat eden müşteriler için sunduğu yöntemler nelermiş inceleyelim:

Mudarebe

MudarebeEmek ile sermayenin ortaklığıdır. İslami banka yapılacak olan iş için finansman kaynağı yani sermaye sağlar. Üstelik sermayenin tamamını banka sağlar. Bunun karşısında müşteri de emeği ile katılır. Bu yöntemde baştan kar oranı anlaşılır. Daha sonra girilen ve yapılan işten kazanılan kar, anlaşılan oranda dağıtılır. Tabi, bu işin zarar etme durumu da mümkündür. Zarar durumunda ise kara göre işleyiş biraz farklıdır. Yapılan işten zarar edilmesi söz konusu ise müşterinin zarar hakkındaki suçuna bakılır. Eğer müşteride yani emeğini koyan kişide herhangi bir kusur yoksa zarar banka tarafından karşılanır. Var ise duruma göre müşteriye de yansıtılır. Mudarebe sisteminin kullanıldığı yer genellikle ticaret finansmanıdır.

Müşareke

MüşarekeMüşareke yöntemi de mudarebeye benzer. Farklı olan sadece katılım oranlarıdır. Yani mudarebe de olduğu gibi bir ortaklık söz konusu. Fakat bu ortaklıkta bankalar gerekli sermayenin tamamını değil bir kısmını karşılar. Bu ortaklıkta müşteri de sermayeye katılır. Yapılan ortaklık ile birlikte, başta anlaşılan oranlar üzerinden yine kara katılım sağlanır. Fakat burada önemli olan müşteri ortaklığa, hem sermaye hem de emek katar. Bu yüzden kardan daha fazla pay alma hakkına sahiptir. Oluşan zarar durumlarında ise ortaklar anlaşılan oran karşısında zarara katılırlar. İslami bankacılığın sunduğu bu yöntem de genel olarak sanayi finansmanında kullanılır.

Müşarekede ek bir durum mevcuttur. Eğer müşteri proje kazanç sağlamaya başladıktan sonra üzerine almak isterse banka projeden çıkış yapar. Bunu birden değil belli bir periyoda bağlayarak gerçekleştirir. Müşteri yavaş yavaş ek ödemeler gerçekleştirir ve bankanın payını azaltır. Buna ise azalan müşareke denir. Bu yöntemi kullanan firmalar ise genellikle KOBİ’lerdir. Ama bazı ülkelerde de büyük ölçekli firmalar için de kullanılabilmektedir.

Murabaha

Murabahaİslami bankacılık yöntemleri içerisinde en sık başvurulan yöntemdir. Ülkemizde de murabaha büyük ölçüde kullanılmaktadır. Murabaha bir spot satış sözleşmesi demektir. Sözleşmede kullanılan formül ise maliyet + kar marjı şeklindedir. Bunun kullanılması İslam hukukunda fiyatın hesaplanması anlamına geliyor. Murabaha bir nevi leasing yöntemidir. Fakat kiralama değil satış esastır. Bu sistemde müşteri bir mala ihtiyaç duyar. Banka da ihtiyaç duyulan bu malı satın alır ve müşterisine belli vade seçenekleri ile birlikte satar. Burada malın satış fiyatı ile ödenecek kar payı mevcuttur. Müşteri ise bunların bilgisine sahiptir.

Yapılan bu işlem sayesinde şirketlerin peşin almak zorunda olduğu mala, taksitli olarak sahip olur. Ülkemizde de büyük ve küçük ölçekli çoğu firma, murabaha yöntemini kullanır. Bu yöntem kısa ve orta vadeli olarak, ticari kredi kullanma imkânını sunması konusunda esnektir. Bu sebeple tercihi oldukça yüksektir. Ayrıca finansman desteği konusunda da ciddi derecede önem taşıyan bir yöntemdir.

Kiralama (İcare, Leasing)

Kiralama (İcare, Leasing)Murabaha kadar önemli olan diğer bir yöntem de kiralamadır. Faizsiz bankacılık sisteminde kullanılan önemli yöntemlerden bir diğeri de icaredir. Bu sistem diğer banka türlerinde nasıl işliyorsa faizsiz bankacılıkta da benzer bir yapıya sahiptir. Leasing (finansal kiralama) nedir, işleyişi nasıldır hakkında detaylı bilgi almak için tıklayın! Katılım bankaları icare yöntemiyle çeşitli malzemeleri kiralar ve müşterilerine finansal kaynak sağlar. Yapılan kira sözleşmeleri sonucunda müşterilerine hizmet verirler. Faizsiz katılım bankalarında genel olarak, mülkiyetin müşteriye devri ile kiralama işi son bulur.

Selem ve İstisna

Selem ve İstisnaSelem bir mal ya da hizmet için bankaya bugünden ödeme yapmaktır. Bugün ödenen malın satın alınması ise ileri vadelidir. Yani gelecekte alacağınız mal için bankaya ödemeniz bugünden olur. Şöyle ki; banka üretilecek olan mal ya da hizmeti bugünden satın alır. Fakat satmak için beklemek zorundadır. Çünkü bunun şimdiden satılması, faiz gibi bir durum doğurur ve beklenmek zorundadır. Ayrıca selem işlemi risk oluşturabilir ve bundan korunmak için bankalar paralel selem işlemi de yapabilmektedir.

İstisna da üretilmeyen bir mal ya da hizmetin satılması işlemidir. Müşteri belirli bir oranda peşinat öder ve geri kalan tutar vadeli olarak planlar. Bankaların uygulamaya koyduğu bu yöntem genel çerçevede tarım ve inşaat sektörlerinin projelerine hizmet eder. Bunun da körfez ülkelerinde, büyük ölçekli inşaat firmalarında yaygın olarak kullanıldığı görülür. Oldukça başarılı olan bu yöntem sayesinde, projelerin devamlılığı sağlanmaktadır.

Teverruk

TeverrukBu yöntem bir nevi borçların yapılandırılmasıdır. Kullanıldığında müşterilerine nakit finansman kaynağı sağlanır. Şöyle ki; mal taksitle alınır ve peşin olarak satılır. Fakat satıcısı bu malı alamaz. Teverruk sistemi ile ödeme güçlüğü çeken müşterilere destek olmak hedeflenmiştir. Borçlarının yeniden yapılandırılması gibi görülen bu sistem tamamen müşteri yararınadır.

Sukuk

SukukEskiden çok fazla kullanılmayan sukuk yöntemi son yılların popüler İslami bankacılık yöntemi olmuştur. Bu yöntem sayesinde, finansal piyasalardan İslam hukuk kurallarına göre kaynak sağlamaktır. İslami finansa bakıldığında menkul kıymet değerlerinin onaylanması sonucu ortaya çıkmıştır. Fakat genel bilinenin aksine kıymetli evrakların kullanılmasında temel kural; fiziki varlıklara dayanmasıdır. Ayrıca her kıymetli evrakı da sukuk yönteminde kullanamazsınız. 14 sukuk yöntemi olması ve bunlara bağlı olarak işlemlerin yapılması önemlidir. Uygulanan sistemde ise ana firma sukuk yöntemine konu olacak malları, özel amaçla kurulmuş bir şirkete devreder. Şirket de bunları yatırımcılara satar.

Sonuç olarak; İslami bankacılık yöntemlerine bakıldığında, faizsiz olarak kullanılabildiği ve müşteriler için çeşitli hizmetler sağladığı görünmektedir. İster faiz konusunda dikkatli olun isterseniz de sizin için sıkıntı olmasın, bu yöntemleri rahatlıkla kullanabilirsiniz. Bu sayede finansal piyasalara farklı bir bakış açısı getirilmiştir ve önemleri giderek artmaktadır.

Habere Kim Ne Dedi?

0       0

Yorumları görmek için ;

Giriş yap!



Facebook'ta Paratic :

Benzer yazılar