Borsada Devre Kesici Nedir? Ne İşe Yarar? Nasıl Çalışır?


96 paylaşım
  Tuğba Nur Doğan

Borsa yatırımı yapanların bilmesi gereken konulardan biri de devre kesici uygulamasıdır. Bu uygulama, 30 Kasım 2015 tarihinden itibaren borsada kullanılmaya başlamıştır. BISTECH sistemine geçilmesi ile birlikte, Otomatik Seans Durdurma Sistemi (OSDS) kaldırılmıştır. Yerine devre kesici adı verilen uygulama getirilirken, bazı kurallarda da değişiklikler yaşanmıştır. Bunların hepsi, yatırımcıların riskten korunması ve işlemlerini güvenilir bir şekilde gerçekleştirmesi için yapılan çalışmalardır. Böylelikle kişiler işlemlerini güvenilir bir şekilde yürüterek, beklentilerini karşılayacak kazançlara kolaylıkla ulaşabilmektedir.

İNTERNETTEN DÜNYACA ÜNLÜ BORSALARA YATIRIM FIRSATI!
BİLGİ ALMAK İÇİN TIKLAYIN.

Yatırımcıların en büyük isteği, elbette ki para kaybetmeden kazanmaktır. Kayıpla karşılaşma korkusu, çoğu kişinin birikimlerini değerlendirme işlemlerini ertelemesine neden olur. Bu anlamda, yatırım piyasalarında zararla karşılaşılmaması için bazı uygulamalar geliştirilmeye ve kurallar konulmaya başlamıştır. Borsa devre kesicilerini bu noktada örnek olarak gösterebilirim. İşlemlerin güvenilir bir şekilde yapılmasını sağlayan kesiciler, yatırımda karşılaşılabilecek muhtemel riskleri minimum seviyeye indirirler. 2015 yılından itibaren kullanılan uygulama sayesinde, otomatik seans durdurma işlemleri kaldırılmıştır. Böylelikle, yatırımcıların belli başlı risklerden korunması sağlanmıştır. Bu çalışmalar hala sürdürülmektedir çünkü borsalar, hem ülke hem de yatırımcıların ekonomilerine katkıda bulunmaktadır.

Şimdi borsada devre kesici nedir, ne işe yarar ve nasıl çalışır hakkında bilgiler vermek istiyorum:

Borsada Devre Kesici Nedir?

Borsada Devre Kesici Nedir?BISTECH uygulaması biliyorsunuz ki Borsa İstanbul ile Nasdaq borsasının işbirliğiyle anlaşmaya varılarak, tüm piyasaların tek bir platform üzerinden hizmet vermesi için planlanmıştır. 21 Eylül 2015 tarihinden itibaren Pay Piyasası araçları, BISTECH uygulamasına geçmiş ve enstrümanlar tek işlem platformu üzerinden alınıp satılmaya başlamıştır. Bu uygulama ile birlikte ülkemiz borsasında da değişiklikler yapılmıştır. Bunlardan biri de devre kesiciler olup, daha çok hisse senedi fiyatlarında meydana gelen anlık dalgalanmaları engellemek için kullanılmaktadır. (Borsada hangi hisse senetleri para kazandırır öğrenmek için tıklayın.) Geçici bir süre, senedin fiyat değişiminde dengenin sağlanması için sürekli işlemden çıkarılmasını sağlar. Bunun için senetlerin fiyat seviyelerinin eşik değerini aşmış olması gerekir. Bu durumda devre kesiciler meydana çıkar ve fiyatın geri çekilmesini durdurarak düzenleme işlemi yapar.

Hisse senetlerinin değerlerinde yaşanan aşırı fiyat değişiminin giderilmesi için Borsa İstanbul yetkilileri tarafından eşik değeri belirlenir. Bu durum, özellikle anlık fiyat değişimlerinde yaşanır. Örnek vermek gerekirse; senedin değeri kısa süre içerisinde 5,34 TL seviyesinde işlem görürken, bir anda 4,79 TL gerilemesinde eşik değeri aşılmış olur. Geri çekilme hareketlerinin devam etmemesi için devre kesici sistemi araya girer ve kıymetli evrağa gelen emirleri durdurur. Kısa bir müddet senedin alım–satımı durdurulur. Ardından tekrar işleme alınır ve emir toplama seansında alım–satımlar gerçekleştirilir. Sistem karışık gibi gelse de piyasanın içine girdiğinizde mekanizmayı kolaylıkla çözebilirsiniz.

Gün sonu, borsada tek fiyattan işlem gören, emirlerin toplandığı saatlerde de devre kesici uygulaması kullanılabilmektedir. Genellikle bu uygulama, hisse senetlerinin üzerinde kullanılır. Kapanışa yakın yapılması ve senedin düzeltme hareketine girmesi aslında yatırımcılar için avantajlı bir uygulamadır ve oldukça da faydalıdır. Bunun sebebi, devre kesici sayesinde satış emirlerinin ertelenmesidir. Biliyorsunuz ki arz–talep faktörleri, yatırım enstrümanların değerini anlık olarak değiştirir. Satış taleplerinin artması ile fiyatlarda düşüşler meydana gelir. Bu nedenle de senetler değer kaybeder. Tek fiyattan emir topla işlemlerinin bitimi ile birlikte, hisse senedi alım–satımları çok fiyatlı emirler üzerinden devam eder.

Kısaca özetlemek gerekirse; devre kesici işlemleri hisse senetlerinin değerleri üzerinde meydana gelen kısa süreli anlık aşırı yükseliş ve düşüşlerde devreye girmektedir. (Hisse senedi fiyatlarını etkileyen faktörlere bu yazıdan ulaşabilirsiniz.) Devre kesicinin olmaması, yatırımcıların ciddi anlamda kayıp vermesine neden olur. Çünkü kısa sürede çok büyük farklılıklar yaşanabilmektedir. Bu nedenle, özellikle acemi ve parasını kontrollü yönetemeyen yatırımcılar, bu durumdan fazlasıyla etkilenmektedir. Devre kesici uygulaması ile birlikte fiyatların düzeltme hareketi yaşaması, kişilerin işlemlerini nasıl bir şekilde yönetmesi gerektiği anlamasını sağlamaktadır. Devre kesicilerin araya girmesiyle yaptığınız piyasa takipleri ve analizleri sonucunda, işlemin kar getireceğine inanıyorsanız ek alımlarda bulunabilirsiniz. Aksine zarar edecekseniz de pozisyonunuzu kapatabilirsiniz.

Borsada Devre Kesici Ne İşe Yarar?

Borsada Devre Kesici Ne İşe Yarar?Devre kesici uygulaması, borsada fiyat düzenleyicidir. Bu sayede, yatırımcıların ciddi anlamda yaşanacak değişimlerde mağdur olmamasını sağlar. Yatırımcılar için oldukça avantajlı bir uygulamadır. Kesicilerin ilke edindikleri ilk amaç, hisse senedi değerinde yaşanan aşırı değişikliklerin önüne geçmektir. Bu da yatırımcıların zarar etmemesini sağlamaktadır. Bu tarz avantajların olması, birikimlerini güvenle değerlendirmek isteyenleri borsaya çektiğini söyleyebilirim.

Borsa yatırımcılarını korumak amacıyla geliştirilen devre kesici uygulamaları, bilhassa sığ hisse senetleri üzerinde kullanılır. Saniyeler içerisinde senetlerin değeri eskiye döndürülebilir. Fakat likit akışı fazla olan senetlerde, bu durum biraz daha farklıdır. Senetlerin değerinde yaşanan anlık değişmeleri görebilmeniz için sürekli bir gözünüzün piyasa ekranında olması gerekir. (Hisse senetlerinin değeri neden düşer ve yükselir öğrenmek için burayı tıklayın.) Bu işlem, çalışan kişiler için çok da kolay değildir. Bir yandan işini yapmak diğer yandan da piyasayı izlemek ve takip işleminde bulunmak için iyi bir prensibe sahip olmanız gerekir. Bu nedenle, devre kesicilerin görevlendirilmesi yatırımcılar için caziptir.

Likidite oranı yüksek olan hisse senetlerinin fiyat hareketlerinde meydana gelen değişmeler, yatırımcılar için oldukça risklidir. Çünkü saniyeler içinde yaşanan aşağı yönlü hareketlenmelerden yatırımcı zarara uğrar ve senedi elden çıkartmaya vakit bulamaz. Bu nedenle devre kesici uygulamasının araya girmesiyle yatırımcı zarar etmekten korunur. Aslında emir toplama aşaması olarak görülen süre, yatırımcılar için fırsattır. Çünkü bu süre zarfında, senetlerin değeri daha da düşebilir veya aksine yükselebilir. Önemli olan, bu olguya doğru bir bakış açısıyla bakabilmektir. Böylece, avantajlı pozisyonlar yakalanabileceği gibi cazip olmayan pozisyonlara da son verilebilir. (Borsa piyasasında avantajlı pozisyonlar nasıl yakalanır, öğrenmek için bu yazıya göz atabilirsiniz.)

Devre kesici, borsa yatırımcılarını korurken bir yandan da farklı avantajlar sağlar. Örnek vermek gerekirse; emir toplama aşamasında, hisse senedi normalden daha yüksek işlem hacmi ile alınıp satılır. Bu da yatırımcılar için avantajlıdır. Bu sayede, en uygun fiyat seviyelerinden işlemler yürütülür ve uygun görülen zaman aralıklarında yeteri kadar işlem adedi gerçekleştirilir. Bu nedenle, borsa devre kesici uygulaması yatırımlarda son derece kolaylık ve avantaj sağlamaktadır. Borsa İstanbul’da kullanılan nadir özelliklerden biri olmasına rağmen, işlemlerin güvenilir bir şekilde gerçekleşmesine olanak tanımasıyla birçok hisse senedi yatırımcısını kendine çekmektedir. Bu sayede, işlem hacmi gün geçtikçe büyümekte ve piyasanın likit akışı artmaktadır. Uzun vadede yüksek miktarda elde edilen getiriler ve orta vadeli yatırımlar için de mümkün hale gelmeye başlamıştır.

Borsa Devre Kesici Uygulaması Nasıl Çalışır?

Borsa Devre Kesici Uygulaması Nasıl Çalışır?BISTECH sistemiyle borsada hayatımıza giren bir yeni özellik de devre kesici uygulamasıdır. Bu uygulama, yalnızca seansın sürekli işlem bölümünde devreye girmektedir. Biliyorsunuz ki borsada, işlem ve emir toplama saatleri farklıdır ve piyasalara göre değişiklik görülmektedir. Tek fiyattan işlem görme bölümünde, devre kesiciler araya girememektedir. Sürekli müzayede bölümünde devre kesiciler, hisse senetlerinin değerlerinde meydana gelen değişimlere müdahalede bulunabilmektedir. Borsa seans bölümleri, karışık olduğu için piyasaya girmeden önce bu konular hakkında bilgi edinmelisiniz. (Borsa İstanbul işlem saatleri hakkında buradan bilgi alabilirsiniz.) Hangi vakit aralığında emirler toplanıyor ya da giriliyor öğrenmelisiniz. Böylece devre kesici uygulamasından faydalanabilirsiniz.

Borsa İstanbul tarafından belirlenen aşırı fiyat değişimlerine karşı belli bir kurala göre devre kesiciler araya girebilmektedir. Bu kuralda, kesicilerin araya girebilmesi için enstrümanın eşik fiyat değerine bakılır. Buna göre; önceki referans olarak alınan fiyat, kıymetli enstrümanın en son fiyatıdır. Yani, tek fiyat yönetiminde kararlaştırılan değeridir. Aynı şekilde seans açılışında da tek fiyat bölümündeki değeri esas alınır ve bu fiyatlar üzerinden hesaplamalar yapılır. Sonucun artı veya eksi % 10 değeri, eşik fiyatı olarak anılmaktadır. Fiyat seviyelerinin bu değere karşılık gelmesi veya daha da aşması devre kesici uygulamasının araya girmesini ve düzeltme hareketinde bulunmasını sağlamaktadır.

Serbest fiyat üzerinden verilen hisse senedi satış emirleri, son alış kademesine kadar gerçekleştirilir. Normal fiyat emir türlerinde ise hisse senedinin değeri, taban fiyatına kadar gerileyebilir. Devre kesiciler, senetlerin değerinin düşmemesi için bu kapsamda araya girerler. Böylelikle ani düşüşler yatırımcıları pek fazla etkilemez. Çünkü fiyatların düzeltme hareketine girmesi, tekrar senedin aynı performansına geri dönmesini sağlamaktadır. Devre kesici uygulaması olmadan önce, senetlere %10’luk tavan ve taban fiyatı dilimlerinde işlem yapılmaktaydı. Uygulamayla birlikte eşik değeri adı verilen sistem getirilmiştir. Bu sistemle birlikte taban ve tavan fiyatları, günlük olarak belirlenmekte ve % 20’lik dilimler baz alınmaktadır. Böylece anlık iniş çıkışların yaşanması durdurulmaya çalışılmıştır. Böyle bir durum söz konusu olduğunda, devre kesici müdahale ettiği için kısa bir süre senetler işlem görmemekte ve alım–satım emirleri durdurulmaktadır.

Devre kesici uygulaması müdahale ettiği zaman, hisse senedi değerlerinde yaşanacak olan değişimler, 7 dakikalık süre boyunca engellenir. Bunun nedeni, yatırımcıların emirlerinin bu süreçte bir yandan toplanmasıdır. İşleme konulamadıkları için senedin değerinde ne bir yükseliş ne de bir düşüş söz konusu değildir. Eğer ki seans bitiminin sonunda devre kesiciler araya girerse, emir toplama süresi biraz daha uzun tutulur, 10 dakikaya kadar sürebilir. Bilmeniz gereken bir husus; senedin sağlamış olduğu rüçhan hakkı ve varant işlemleri bu kapsama girmemektedir. (Varant nedir, yatırımı nasıl yapılır sorusunun cevabını detaylı olarak bu yazıdan öğrenebilirsiniz.) Çünkü devre kesiciler varant ve rüçhan hakkını etkilememektedir. Yani, hisse senedine bağlı olan diğer işlemlerinizi kesintisiz bir şekilde sürdürebilirsiniz. Ama yine de varant değerlerinde değişim gözlemlenebilir. Bu nedenle, ani değişimlerden etkilenmemek için devre kesiciler araya girdiğinde piyasa takip ekranını izlemelisiniz.

Sonuç olarak, borsada devre kesici uygulaması özellikle hisse senedi yatırımcılarının bilmesi gereken önemli konular arasında yer alır. Çünkü senetlerin değerinde yaşanan anlık fiyat hareketlerini düzenlemek için getirilmiş bir sistemdir. Bu, tamamıyla yatırımcının lehinedir. Düzenleyici fiyat politikası uygulandığı için yatırımcı, işlemlerini güven içinde gerçekleştirir. Bu kapsamda, hangi vakitlerde ve neden devre kesiciler araya girer öğrenmelisiniz. Böylece, yatırım fırsatlarını değerlendirebilir, kar getirecek senetlere yönelerek birikimlerinizi değerlendirebilirsiniz. Bunun için muhakkak ki borsa hakkındaki bilgilerinizin belli bir seviyeye ulaşmış olması gerektiğini bilmelisiniz. Çünkü fiyatlarda yaşanacak olan düşüş veya yükselişleri öngörerek işlemlerinizi kontrollü bir şekilde yürütmeniz gerekiyor. Böylelikle, avantajlı pozisyonların sinyallerini alabilir, borsa yatırımı yaparak birikimlerinizi yüksek miktarlara ulaştırabilirsiniz.

Ücretsiz eğitim fırsatından yararlanmak ve 100.000 dolarlık demo hesap indirmek için burayı tıklayın.

Habere Kim Ne Dedi?

0       0

Yorumları görmek için ;

Giriş yap!



Facebook'ta Paratic :

Benzer yazılar